Mustafa Vâzıh'ın 1244 (1828-29) yılında ölen Taşköprülü Şeyh Hâfız Abdullah Efendi'ye düşürdüğü tarih: gözünü yumup dünya köprüsünden geçen Taşköprülü.
Şehzade Bayezid'in "olsun olmasun" redifli gazeli: vefası olsun olmasın sevgiliyi kabul eden âşık, İbn Sînâ'nın Kânûn'unda bile ilacı olmayan aşk ve sofuya rağmen kadeh.
Münîrî "üstine" redifli bu gazelde ayva tüyünü su üstüne büyüyle yazılmış bir yazıya, alnı Kadir gecesi mihraba inen nura, zülfü Cebrail'in kanat gölgesine benzetir.
Kara Fazlî'nin Necâtî'ye nazire olan "-el" kafiyeli gazeli: boya ve zülfe erişmeyen el, yokluk mahallesinde aranan ecel, çevgân olmuş boy ve gönül mumunu yakan gazel.
Mustafa Vâzıh'ın Yeşilırmak taştığı için İçeri Şehir'deki Âkif-zâde'yi ziyaret edemeyince yazdığı özür beyti ve dostunun "gözlerini sevdiğim köprü" cevabı.
Şehzade Bayezid'in vuslatın elden gidip ayrılığın geldiği bir veda anını anlatan gazeli; âşık sevgiliden her an bir mektupla kendisini anmasını ister.
Münîrî bu gazelde sevgilinin kara kâkülünün talihini kıskanır; mahşerde saç halkasına tutunur, goncayı muska bağlayan bir deliye, gözü kaş gölgesine sığınan nergise benzetir.
Âkif-zâde'nin, taşkın ırmak yüzünden ziyarete gelemeyen Mustafa Vâzıh'a "gözlerini sevdiğim köprü" söz oyunuyla verdiği ve Dîvânçe'ye kaydedilen cevap beyti.
Kara Fazlî'nin Muhibbî'ye nazire olması muhtemel "çekelüm" redifli gazeli: göğüs davulu, ah sancağı, ilahî kadeh, aşk yayı ve gam mülküne çekilen kılıç.
Şehzade Bayezid'in aşkın anlatılamazlığını gözenek, kazma, ejderha ve kuş yuvası imgeleriyle işleyen gazeli; Ferhad, Mecnun ve gizli hazine telmihleri.
Münîrî bu işret gazelinde sevgilinin dudağına koşarken ayağı kabaran şarabı, konuşan sürahiyi ve meclisi mum ile şarapla aydınlatan ay yüzlüyü anlatır.
Kara Fazlî'nin tezkirelere de geçmiş "misin nesin" redifli gazeli: güneş mi melek mi olan sevgili, yıkılası felek, göz bebeği, kulak kabartmayan sofu ve tuz madeni söz.
Mustafa Vâzıh'ın Yegenzâde Hacı İbrâhim Bey'in 1245'te ırmak kıyısına yaptırdığı iki köşk için yazdığı on dokuz beyitlik tarih: dolaplar, fıskiye ve cennet.
Şehzade Bayezid'in yirmi beyitlik "senden" redifli sitem gazeli; Tebriz, Kerbelâ ve Acem ülkesi adları gazelin İran yıllarında yazılmış olabileceğini düşündürür.
Münîrî bu gazelde suya atılmış büyülü düğüme benzeyen zülfü, kırmızı mürekkeple yazan kirpikleri ve mihrapta yanan mum gibi kaşın altındaki gönlü anlatır.
Kara Fazlî'nin "-umsın" redifli gazeli: canın canı olan sevgili, ayak altındaki gölge ile salınan selvi, devrin afeti ve zayıf karıncanın saadet tahtındaki Süleyman'ı.
Şehzade Bayezid'in feleğe seslenen "felek şimdengirü" redifli gazeli; dördüncü beyitte şair cefanın felekten değil kendi temiz soyundan geldiğini söyler.
Münîrî bu gazelde gözyaşlarını uykusuz gecede sayılan yıldızlara, kanlı kirpiklerini gönül ateşinde kızarmış millere, zülüf ile yanağı ay ışıklı geceye benzetir.
Kara Fazlî'nin "ḫaberlerin" redifli gazeli: saçta İsrâ gecesi, dudakta İsa nefesi, Leylâ'yı bekleyen Mecnun, saba yeli, Tûr ile Musa ve yağma emri veren kirpik ordusu.
Şehzade Bayezid'in "bu" redifli soru-cevaplı gazeli: cennet gülü yanak, zahit kılığında bir ben, sevgi nişanı olarak basılan dağ ve yalan çıkan öpücük vaadi.
Münîrî bu gazelde vaizin soğuk sözünün mescidi buzhaneye çevirdiğini söyleyerek zahide takılır, zülfün küfrüne tutsak gönlü ve gönül şehrindeki yolculuğu anlatır.
Kara Fazlî'nin "-lara" redifli gazeli: denizlere dil uzatan ırmaklar, Leylâ ile vaveylâ ses oyunu, taze gül mevsimi, "rā" harfine benzeyen kaş ve ankalara uçmayı öğreten şahbaz.
Şehzade Bayezid'in "afv" redifli af dileme gazeli; Kılıç'a göre İran'da yazılmıştır ve son beyitteki affeden şah Tahmasb, af dilenen padişah ise Kanuni'dir.
Münîrî bu bahar gazelinde çeng ile ceng kelimelerinin ses oyunuyla işret meclisini ve ayrılık savaşını anlatır, sevgiliyi hüzünler kulübesine şarapla getirir.
Kara Fazlî'nin önceki gazelle aynı zemindeki "-lara" redifli gazeli: denizlere akın eden gözyaşı ordusu, Mecnun'un feryadı, kaş ile yara cinası ve ankaya özenen kargalar.
Şehzade Bayezid'in renc ile genc kelimelerini karşılaştıran kısa gazeli: Rıdvan'ın bile saklamayacağı güzellik, Ferhad'ı geçen sabır ve kıl kadar kalan bir can.
Münîrî bu gazelde hezâr kelimesinin bin ve bülbül anlamlarıyla oynar; gülün kanla yoğrulmuş toprağını, altın saçan gül padişahını ve müflis bülbülü anlatır.
Kara Fazlî'nin Latîfî'nin övdüğü çift kafiyeli gazeli: canandan canana, pervaneden pervaneye, meyhaneden meyhaneye ve Mecnun'dan Fazlî'ye miras kalan zülüf zinciri.
Şehzade Bayezid'in "üzre" redifli gazeli: Mecnun'un mezarında açan lâleler, nûn harfine benzeyen kaş ve göz, biri Aras biri Ceyhun üzerinde iki köprü.
Münîrî bu gazelde öfkeyle gelen atlı güzeli, gam denizinde yıldız gibi gözlenen gözyaşlarını ve güzelliğin mushafı karşısında bir cüzden ibaret kalan ayı anlatır.
Kara Fazlî'nin baş tarafı kaybolmuş "-la" redifli gazelinden kalan üç beyit: şahın nefesiyle canlanan şair, hatırlatılan söz, vefa çağrısı ve devlet ile ömür için dua.
Şehzade Bayezid'in bir bahar meclisi tablosuyla açılan gazeli: kadeh tutan gül, şarap gibi şebnem, sarhoş nergis göz ve sevdiğini vebale girmemesi için uyaran bir âşık.
Münîrî üzre redifli bu gazelde kapının toprağına gözünün üstünde yer verir, zülfün örttüğü yüzü gündüz tutulan güneşe benzetir ve sözünde duran âşığı anlatır.
Kara Fazlî'nin Ahmed Çelebi'nin 954 (1547) yılında Rumeli tımar defterdarlığına atanmasını kutlayan tehniyetnamedeki gazeli: devletin, sağlığın ve izzetin geldi.
Şehzade Bayezid'in güneş ile ayın pervane gibi yandığı, sensiz cihan padişahlığını bile istemeyen ve kendi ölümüne dua eden âşığı anlattığı gazel.
Münîrî bu gazelde sevgilinin külahını göğün burçlarına, yanağını uğurlu yıldıza benzetir; seher yelinin soğuk nefesini sorgular ve kara beni talihli bir köle sayar.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.