Kara Fazlî'nin "-ūr" kafiyeli gazeli: Tûr dağını titreten yüz, Beyt-i Ma'mûr'un temeli olan eşik, Hallâc'ın yayı, Sûr'u duyurmayan ney ve fağfurun kırılan kâsesi.
Şehzade Bayezid'in "etegin" redifli gazeli: sevgilinin eteğine yapışmak deyimi Mansûr'un darağacından uyuyan sevgiliye çalınan öpücüğe kadar her beyitte başka bir anlam kazanır.
Münîrî bu gazelde sevgilinin yüzünü sümbül ve gül harmanlarıyla dolu bir bahçeye çevirir; bulutu ah okuna karşı giyilmiş bir zırh, gül bahçesini de külhanla bir sayar.
Mustafa Vâzıh'ın Hacı Ali Paşa'nın oğlu Hacı Ahmed Bey'in 1239'daki düğününe yazdığı, gelini aya, düğünü şakk-ı kamer mucizesine benzeten üç beyitlik tarih.
Kara Fazlî'nin yalnız matla beyti kalan "-ca yigitcik" redifli gazeli: gül gibi baş başa eğlenmeye çağrılan güzel, alımlı ve yüce yiğitçik; sade Türkçe söyleyiş.
Şehzade Bayezid'in kadehle açılıp ters çevrilmiş gök kadehiyle kapanan gazeli: zamanın zehri, def ile ney gibi inleyen âşık ve kimseye vefa göstermeyen felek.
Münîrî bu gazelde bütün beyitleri göz üzerine kurar; göz bir saksı, kirpik sinek kovucu, yaşlı göz de içinde Bedahşan lali yatan bir maden ocağı olur.
Mustafa Vâzıh'ın 1823 Osmanlı-İran barışını II. Mahmud ve eski sadrazam Rauf Paşa'nın zaferi olarak kutladığı, "ey Rauf" tevriyesiyle biten on beyitlik tarih.
Kara Fazlî'nin "ol" redifli tasavvufî gazeli: gaflet gecesinden uyanış, "sebük-bār ol" çağrısı, hevesten aşk havasına geçiş ve yokluğa erip var olmak üzerine öğütler.
Şehzade Bayezid'in "illerin" redifli gazeli: İsfahan sürmesi, Bedahşan yakutu ve Yunan illeri arasında dolaşan gönül, beşinci beyitte şahı Karaman illerine çağırır.
Münîrî bu gazelde sevgilinin yüzünü kıble, dudağını seher yeliyle açılan gonca olarak anlatır; âlemi aydınlatanın güneş ve ay olmadığını, yüzünün yansıması olduğunu söyler.
Kara Fazlî'nin "-sı yoḳ degül" redifli gazeli: cefadan safa alan âşık, bayramda öldürmeye uzanan el, Kevser'den el yıkayan rint ve aşkın balı ile belası üzerine.
Mustafa Vâzıh'ın Benderli Hâfız Ağa'nın 1227 (1812) yılında yaptırdığı çeşmeye yazdığı beş beyitlik tarih: "besmeleyle bir tas su alınca tarihini oku".
Şehzade Bayezid'in "ben" redifli gazeli: ayrılıkta yanan, Mecnun gibi perişan ve papağan gibi tatlı dilli âşık; makta beyti Kılıç'ın şiir övgüsü örnekleri arasındadır.
Münîrî bu gazeli Osmancık'ta yaşamış Kalenderî dervişi Koyun Baba için yazmıştır; "Koyun" redifiyle veliyi velilerin aslanı ve Rum abdallarının çobanı olarak över.
Kara Fazlî'nin "mı degül" redifli kısa gazeli: deva olan dert, zülften büyük bela olan yüksek boy, ayva tüyü ve âşığın dua saydığı sövgüler üzerine soru dolu beş beyit.
Mustafa Vâzıh'ın 1234 (1818-19) yılında ölen Hâfız Alemdar Hüseyin el-Gâzî için düşürdüğü tarih: savaşıp sancağı cennete kadar diken bir bayraktar.
Şehzade Bayezid'in "sen" redifli övgü gazeli: güzelliğin Yusuf'u ve Süleyman Han'ı olan sevgili, sensiz bedenin yıpranmış bir kalıp olduğunu söyleyen içten bir beyit.
Münîrî kısa vezinli bu gazelde āhū ile āh o kafiyeleriyle oynar, ceylan gözlü sevgiliyi aslan gibi saldırtır ve "İti an, çomağı hazırla" atasözünü rakibe uygular.
Kara Fazlî'nin "dil" redifli gazeli: dünyanın renginden arınmış âşık, dört kez sayılan dertler ve gönül hâlleri, hicran bağı, gam zindanı ve Ferhat'a "er" demeyen gönül.
Mustafa Vâzıh'ın babası Amasya müftüsü Kara İsmâil Hâtif Efendi'nin Berat gecesindeki ölümüne düşürdüğü 1198 (1784) tarihli "berat fetvası" şiiri.
Şehzade Bayezid'in ölümle açılıp mezarla kapanan gazeli: sevgilinin uzun ömrü için edilen dua, Zülfikâr'dan korkmayan gönül ve lâle bahçesine dönen bir mezar.
Münîrî bu gazelde bakış kılıcını susuz bir hastanın istediği suya benzetir; "Can çıkar, huy çıkmaz" sözünü zahide karşı kullanır, yüz suyunu yolun tozunda arar.
Kara Fazlî'nin dokuz beyitlik "-ā'il" kafiyeli gazeli: Arapça övgü kalıplarıyla sevgilinin şemaili, kâl ile hâl, delile ihtiyaç duymayan cemal ve Kâbe olmuş eşik.
Mustafa Vâzıh'ın II. Mahmud'un 1241 (1826) yılında yeniçeri ocağını kaldırmasına düşürdüğü tarih: "ġazā-yı ekber" ve şairin kendi sürgünüyle bağı.
Şehzade Bayezid'in "aglayayın" redifli gazeli: gül gibi gülen sevgili ile bülbül gibi ağlayan âşık, ayrılık diyarına gitmeyi yazgı olarak kabullenen bir ses.
Münîrî bu gazelde zülfün halkasını Harem'in halkasına, kara zülfü uykuyu kaçıran bir gece yolcusuna, kendini de gül bahçesinde hâlâ "kû kû" diye öten bir üveyiğe benzetir.
Mustafa Vâzıh'ın 1244'te "Osman Paşamız"ın vezirliğe yükselmesini müjdeleyen, önceki çalışmalarda Hakkı Paşa tarihiyle karıştırılmış iki beyitlik tarihi.
Kara Fazlî'nin baş tarafı kaybolmuş "ol iy göñül" redifli gazelinden kalan üç beyit: toprak olmaya çağrılan gönül, devletten vazgeçen devlet ve beladan geçen rahat.
Şehzade Bayezid'in sevgili için başlayıp Sultan Süleyman Han için biten gazeli; Kılıç makta beytini şairin babasını ve kendi şiirini birlikte övdüğü yer olarak gösterir.
Münîrî "benefşe" redifli bu gazelde menekşenin demetini, eğik boynunu, yere yakın açışını ve rengini sevgiliye bağlanan zarif gerekçelerle açıklar.
Mustafa Vâzıh'ın Amasyalı vezir Hakkı İsmail Paşa'nın 1240'ta Amasya'daki zorunlu ikametten kurtulup vezirliğine dönmesini kutladığı iki beyitlik tarih.
Kara Fazlî'nin sonu kaybolmuş "-uñ iy göñül" redifli gazelinden kalan üç beyit: rakiplerle dost olan sevgili, gam denizinde kaybolan safa gemisi ve zehir veren zülüf.
Şehzade Bayezid'in "kara" kelimesini bir beyitte kıyı, ötekinde siyah saç olarak kullanan gazeli; yol kesici saç, taştan çıkarılan rızk ve kulunu kıran şah.
Münîrî bu gazelde göz bebeğini ah dumanıyla kararmış bir gönül penceresi, bene meyli Âdem'in günahı, lal dudağın kanını da şahit gerektirmeyen bir kadı davası olarak işler.
Kara Fazlî'nin Zâtî'ye nazire olan "itdüm" redifli gazeli: varlık defterinden kazınan sağlık harfi, ak boyuna dolanan kara kollar, ata serilen sarı ten ve yüzük taşı.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.