Kara Fazlî'nin "-āṣ" kafiyeli gazeli: seherde İhlâs okuyan âşık, Arapça bir meselle anlatılan rakip kıskançlığı, çene kuyusu ve anlam denizine dalan şair.
Mustafa Vâzıh'ın 1223 (1808-09) yılında bir çeşmeye düşürdüğü tek beyitlik tarih: "su gibi ezberle" oyunu ve çeşmenin adı olan "‘Uyūnü'r-rıżvān".
Şehzade Bayezid'in "benüm" redifli gazeli: göğe varıp sevgiliye ulaşmayan feryat, sultandan adalet isteği ve Ferhad ile Mecnun'u geride bırakan bir destan.
Münîrî bu gazelde kan ağlayan gözü ters dönmüş şarap şişesine benzetir; Bîsütun dağını Ferhad'a ağlatır, çeng, ney ve erganunu dertli âşıklar gibi konuşturur.
Âkif'in III. Ahmed kasidesinin fahriye bölümünden yayımlanan iki beyit: sarf, mantık, kelam, heyet, hendese, hadis ve tefsiri okuyup çoğunda eser yazdığını söyleyen şair.
Mustafa Vâzıh'ın 1223 (1808-09) yılında yapılan bir hayır eserine düşürdüğü, "āyā ḫayrāt" sözünün ebcedle tam 1223 ettiği tek beyitlik tarih.
Kara Fazlî'nin "raḳṣ" redifli gazeli: sevgili peçesiz raks edince dönen güneş, ateşte sıçrayan gönül kebabı, mezarda oynaşan zerreler ve meyhane başköşesinde mest âşık.
Şehzade Bayezid'in "görmedüm" redifli gazeli: her beyitte ayrılıkla yitirilen bir şeyi sayan, dün geceki uykusuzluğu anlatan ve genç sevgiliyle biten bir şiir.
Münîrî bu gazelde gönlü sevgilinin saçından demir kafese kapatılmış bir papağana benzetir, ahının ateşiyle günah defterini yakmayı düşünür, dudak ile dişi yakut bir yüzüğe benzetir.
Âkif'in Mehmed Paşa'ya yazdığı yüz beyitlik kale kasidesinin fahriyesinden yayımlanan iki beyit: hem şair hem âlim olduğunu, vaktini tahsile vakfettiğini söyleyen şair.
Kara Fazlî'nin "-a baṣ" redifli öğüt gazeli: harabeye değil dokuz kat göğe ayak basan gönül şahini, İsa gibi bağsızlık, sofuya sunulan kadeh ve Efrâsiyâb'ı yenen Keyhüsrev.
Mustafa Vâzıh'ın Amasya'daki Kocacık Mescidi'nin 1211 (1796-97) onarımına düşürdüğü tarih: "Koca Vâzıh" ile gençleşen "Kocacık" arasında bir söz oyunu.
Şehzade Bayezid'in "itdüm" redifli gazeli: sevgili uğruna yurdunu bırakan âşık, şiirinin şahiniyle ele geçmez hümâyı avlar ve semender gibi ateşte yaşar.
Münîrî bu kısa gazelde sevgilinin hayalini göze konan bir misafir, bir süvari bölüğü olarak anlatır; "vech-i hasen" terkibiyle güzel yüz ile güzel çare arasında oynar.
Âkif'in hocası Uşşâkzâde Efendi'nin gazeline yazdığı 18 beyitlik müzeyyel nazireden yayımlanan iki beyit: hocasını öven ve onunla hacca gitmeyi dileyen şair.
Kara Fazlî'nin "-a baṣ" redifli ikinci gazeli: ayağı kırılacak selvi, yüzü toprağa basılacak gül, lal üzengi olan göz, dertlilere hekimlik eden çalgıcı ve su gibi niyaz.
Mustafa Vâzıh'ın hamisi Canikli Tayyâr Mahmûd Paşa'nın vezirliğine 1215 (1800-01) yılında düşürdüğü tarih: avcı kuş, Hümâ ve "uçan" adlı paşa.
Şehzade Bayezid'in "benüm" redifli gazeli: ezelden gelen aşk, kırmızı mürekkep sanılan kanlı mektup, dâl harfine dönen boy ve vefasız bir dünya şahı.
Münîrî "deminden" redifli bu gazelde "dem" kelimesini arkadaş, an, nefes ve sabah anlamlarıyla oynatır; deli denen gönlünü Rum abdallarına benzetip kırılmaktan sakındırır.
Âkif'in renkleri redif yapan gazelinden yayımlanan tek beyit: siyah, kırmızı, beyaz, yeşil ve sarının sevgilinin güzelliğiyle ve âşığın hâliyle eşleştiği beyit.
Kara Fazlî'nin kısa vezinli, zengin kafiyeli gazeli: uğurlu bir fal gibi yüz, aşk şarabıyla gönül ferahlığı, köşesinde riyazet çeken sofu ve Fuzayl bin İyâz'la ad oyunu.
Mustafa Vâzıh'ın Yegenzâde'nin 1208 (1793-94) yılında akıttığı su için düşürdüğü tarih: Kerbelâ'yı ve Hz. Hüseyin'i anan bir su hayratı beyti.
Şehzade Bayezid'in "benüm" redifli gazeli: gül ile bülbülün eşitliği, ölümden korkmayan âşık ve yıllardır güzeller şahının hizmetinde kusur etmeyen kul.
Münîrî konuşma diline yakın bu gazelde dün yediği oku bilmeyen deli gönlü, sözünü tutmayan vaizi ve gökte aradığı güneşi sevgilinin yolunda, yerde bulan âşığı anlatır.
Âkif'in Kaymakam Paşa'nın şerh kitabı için yazdığı 25 beyitlik tarih kıt'asının yayımlanan son beyti: 1121 (1709-10) tarihini veren mürekkep ve Kâbe örtüsü imgesi.
Kara Fazlî'nin iştikak ve cinaslarla örülü gazeli: yanağını gösterip yüz çeviren mum, rüzgârın yırttığı gül, ölümden önce cömertlik öğüdü ve pute secdeyi farz sayan âşık.
Mustafa Vâzıh'ın altmış yaşında doğan oğlu Seyyid Muhammed Ni'metullah için 1237'de yazdığı tarih: cuma namazında gelen müjde ve bir babanın duası.
Şehzade Bayezid'in, el göğüste hizmette durmayı ve ayağa yüz sürmeyi dileyen gazeli; dilekleri Kılıç'ın babaya yazıldığını düşündüğü murabbalarla örtüşür.
Münîrî "tursun" redifli bu gazelde beddua kalıbını, efsun okuyup üflemeyi, ruhun Allah'ın emrinden olduğunu bildiren ayeti ve sora sora yol bulunur atasözünü sevgiliye bağlar.
Âkif'in babası Îdî Bayram Efendi'nin ölümüne yazdığı 18 beyitlik mersiye-tarihin son beyti: "Bayram" adı ile "ıyd" (bayram) sözü üzerine kurulmuş 1112 tarihi.
Mazhar Efendi'nin Vâzıh'ın oğlu Seyyid Muhammed Ni'metullah'ın 1237'deki doğumu için gönderdiği, Arapça tarih mısraıyla biten iki beyitlik Farsça tebrik.
Kara Fazlî'nin zengin kafiyeli "-īż" gazeli: ayak derdine düşen zahit, güzelliğin evcindeki sevgili ile toprağın hazîzindeki âşık, riyasız rint ve bir öpücüğe razı Fazlî.
Şehzade Bayezid'in "ideyin" redifli gazeli: sevgilinin söylemediği sözleri aktaran âşık, kanlı gözün sözüyle çene çukurunun zindanına düşer.
Münîrî bu gazelde sevgilinin boyuna öykünen karaağacı, turunca benzeyen çene altını, rüzgârdan titreyen gömleği ve mahşere kanlı kefenle gelen âşığı lale imgesiyle anlatır.
Âkif'in Gülnuş Emetullah Sultan'ın Üsküdar'da yaptırdığı çeşmeye yazdığı 12 beyitlik tarih kıt'asının son beyti: "Gel iç" diye çağıran 1120 (1708-09) tarihi.
Mazhar Efendi'nin Vâzıh'ın oğlu Muhammed Ni'metullah'ın 1237'deki doğumu için çocuğun adını tarih mısraına yerleştirdiği tek beyitlik Türkçe tarih.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.