
Gazel 158 — Aḥsen-i taḳvīmsin nūr-ı Muḥammeddür yüzüñ
Münîrî'nin "ahsen-i takvîm" ile açılan gazeli: Mesih nefesli söz, zülf ile yanağın gece ve gündüzü, tutya olan yol tozu ve ahın şimşeğiyle tutuşmayan yıldız.

Münîrî'nin "ahsen-i takvîm" ile açılan gazeli: Mesih nefesli söz, zülf ile yanağın gece ve gündüzü, tutya olan yol tozu ve ahın şimşeğiyle tutuşmayan yıldız.

Kara Fazlî'nin "-ı dürüst" redifli yedi beyitlik gazeli: aynı kelimenin her beyitte başka bir anlamı, kâfir gamze, eğri tabiatlı servi, dişsiz âşık ve yakası yırtılan goncalar.

Şehzade Bayezid'in "kılur" redifli gazeli: gönül ülkesini yağmalayan gam ordusu, imanı yağmalayan kâfir kâkül, dünyayı okyanusa çevirecek gözyaşı ve sevgilinin Kâbe'sinde kurban.

Münîrî'nin büyü dersine gelen perçemle açılan gazeli: ilacı olmayan gönül, ölüm anında kalkan perde, külhan gibi yanan âşık ve güneşe bakmaktan kamaşan göz.

Kara Fazlî'nin zengin kafiyeli beş beyitlik gazeli: âb-ı hayatı mat eden söz, İsa ve Hızır telmihleri, kirpikten kalem ve gözden divit ile "Güzellik geçicidir" düşüncesi.

Şehzade Bayezid'in "pâre pâredür" sözüyle açılan gazeli: taş yürekli sevgili, canla ödenen öpücük bedeli ve göğüste saklanamayan sevgiyi güneşe çeviren "mihr" tevriyesi.

Münîrî'nin gönül ülkesini yıkan gamze üzerine gazeli: hırsız gamze, göğe dosdoğru yükselen ah dumanı, kara yüzlü eğri zülf ve içinde lütuf saklı bir kahır.

Kara Fazlî'nin sofuya seslenen beş beyitlik gazeli: safa ile safvet, üzüm kızı ile pisliklerin anası, kırık gönül aynası ve mirasçıya gözyaşının neminden başka bir şey kalmaması.

Şehzade Bayezid'in "ideyor" redifli gazeli: beden kafesinden kaçmak isteyen gönül papağanı, Şirin'i hatırlatan tatlı söz ve yanağın aynası karşısında söze gelen papağan.

Münîrî'nin "-eng" kafiyeli rind gazeli: utanma kaygısı olmayan sarhoş âşık, benge üstün tutulan cür'a, taş yürekli güzeller ve şairin topallığını andığı mahlas beyti.

Kara Fazlî'nin sofulara yönelik beş beyitlik gazeli: kahpe dünya, merd ile muhannes karşıtlığı, murabba‘ ve müselles tevriyesi ve muhabbet meydanının tek yiğidi olarak Fazlî.

Şehzade Bayezid'in "olupdur" redifli kısa ayrılık gazeli: kana dönen gözyaşı, gül rengine boyanan yeryüzü, hem boya hem şiire uyan sıfatlar ve Leylâ ile Mecnun tevriyesi.

Münîrî'nin yalnız Vatikan nüshasında kalan gazeli: şarap kabarcığına benzeyen tükürük, ateşgedede kebap olan gönül, sebatsız kabarcık ve acı şarap gibi sövgü.

Kara Fazlî'nin "baḥs̱" redifli beş beyitlik gazeli: güneşi tartışan yıldız bilginleri, kitap ehli gibi çekişen âşıklar, şarap ve kebap meclisinde helal haram ve Kevser tartışması.

Münîrî'nin "huşk" (kuru) redifli gazeli: kurumayan gamze yarası, rakibi görünce kuruyan kan, kuru zahit, kuruyan selvi ve kuru söze karşı taze şiir.

Şehzade Bayezid'in sabaya mektup emanet ettiği "irişdür" redifli gazeli; Kılıç'a göre babasından cevap bekleyen bir oğlun sesini taşıyan şiirlerden biri.

Kara Fazlî'nin "el-ġıyās̱" redifli kısa gazeli: kan döken göz, kılıcını bileyen gamze ve gönlü bir kıla asan amber kokulu zülf karşısında beş beyitlik bir yardım çağrısı.

Münîrî'nin iki nazire mecmuasına da giren gazeli: utandıran lütuf, hâl sormayan sevgili, ağlayan kalem, ciğeri kıskanan gönül ve sürme yerine ayak tozu.

Şehzade Bayezid'in "Süleyman adlı bir şaha" divane olan gönlü anlattığı gazel: mum ile pervane, uykusuz geceler, zahide cevap ve viran gönül evi.

Kara Fazlî'nin Ahmed Paşa'ya nazire olarak yazdığı "elinden el-ġıyās̱" redifli gazeli: sonu gelmez cevir, sırrı ele veren göz, ayak dolayan kâkül ve mum gibi yanan göğüs.

Münîrî'nin susamış gönülle açılan gazeli: dudak yerine ayak toprağı, bülbüller dururken güle dost olan dikenler, Nil ile Aras kadar gözyaşı ve kafesteki can kuşu.

Şehzade Bayezid'in kısa remel kalıbıyla yazdığı "sever" redifli gazeli: her beyitte bir atasözü gibi hüküm, gökteki ay ve cennetten üstün tutulan vuslat.

Kara Fazlî'nin "ile baḫs̱" redifli gazeli: gözyaşıyla yarışan Ceyhun, dudakla tartışan şeker, zülfle yüzü kara çıkan misk ve unutulmuş "kelle geçmek" deyimi.

Münîrî'nin mûsikî terimleriyle açılan "-eng" kafiyeli gazeli: çenge örnek olan inilti, gamze oku için savaşan gönül ve can, akarsudaki taş ve paslanan temren.

Şehzade Bayezid'in "sefer" redifli gurbet gazeli; Kılıç'a göre İstanbul'dan uzak düşüşünü ya da İran'a gitmek zorunda kalışını dile getirmiş olabilir.

Kara Fazlî'nin zengin kafiyeli beş beyitlik gazeli: Dârâ'ya ihtiyacını arz etmeyen aşk dilencisi, derdi ilaç bilen âşık, cam gibi kırılan gönül ve rağbetten düşen misk.

Münîrî'nin "iş iden" ile "işiden" cinasıyla açılan gazeli: yabana giden gönül, rakibe beddua, şaşmayan gamze oku ve fakihe karşı şiirin sırrını savunan şair.

Şehzade Bayezid'in yazmanın son yapraklarından alınan gazeli: "sende" ile "bende" cinası, tutuşan lale ve gül, zülfün çevgeni önünde top olan gönül.

Kara Fazlî'nin Revânî'ye nazire olarak yazdığı "gördüñ mi hīç" redifli gazeli: meyhaneler, hazineli viraneler, Mecnun gibi divaneler ve mumun hançeriyle yanan pervaneler.

Münîrî'nin yalnız Vatikan nüshasında kalan bu gazelinde gönül aynası, mahmur göz, kabuğu soyulan çınar ve zülfün karanlık gecesi bir arada işlenir.

Şehzade Bayezid'in divandaki en uzun gazeli: yirmi dokuz beyitte Rum'a gelen sevgili, Hallâc'ın darağacı, kaside havasında bir dua ve sona eklenmiş Bâkî gazeli.

Kara Fazlî'nin son beyitleri kayıp, üç beyitlik gazeli: altın taçlı kandil, yüzündeki beni Anadolu'nun haracına değen sevgili ve fırsatı ganimet bilme öğüdü.

"Olsam gerek" redifli bu gazelde Münîrî, âşığın gamze okuyla yaralanmaktan ölüme ve mezardan lale olarak yeniden bitişe uzanan kaderini önceden haber verir.

Şehzade Bayezid'in "ele girmez" redifli gazeli: benzersiz sevgili, hekim ile hasta, dikensiz gül olmaz atasözü ve can verip dudak almanın ucuz pazarlığı.

Kara Fazlî'nin Resmî'ye nazire olarak yazdığı "telḫ" redifli gazeli: sensiz acılaşan şeker, tatlı gelen acı söz, ekşi suratlı sofu ve denizi tuzlandıran gözyaşı.

Farsça ve Türkçe beyitleri nöbetleşe dizen mülemma gazel: su kabarcığından çadır, akşamla şafaktan muska, kapanan meyhane kapıları ve Câfer Çelebi'nin Farsçası.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.