Münîrî'nin Farsça gazeli: gözyaşıyla yakuta dönen taşı yüzüyle yaldızlayan âşık, köpeğe bağışlanan kemikler, Kâbe gibi tavaf edilen mahalle ve rehin bırakılan hırka.
Adlî'nin yalnız T nüshasında kalan Farsça gazeli: buluttan çıkan ay gibi yüz, gülen gül yaprağı, zindana dönen dünya ve misafire sunulan yarım bir can.
Sevgili ile güneş arasında yerle gök kadar fark vardır; felek güneşini onun karşısına pek çıkarmasın: Arapça bir deyimin Türkçe mısraa yerleştiği beyit.
Vuslatı canla satın alınan bir mal sayan gazel: kaşın mihrabında tövbe eden gönül, tatlı canından bezdiren acı söz ve âşıkları sayarken Ca'fer'i anmayan sevgili.
Dal harfli kelimelerle kafiyelenen gazel: söğüt gibi titreyen âşık, aferin ile aferîd arasındaki ses oyunu, "hel min şehîd" çağrısı ve mahlastaki Mîr ile emir kelimesi.
Fatih'in Tuna'yı geçip Eflak'a girdiği, Kazıklı'nın gece baskınının bozulduğu, Eflak sipahilerinin teslim olduğu ve beyliğin onun küçük kardeşine verildiği bâbda Âşıkî mahlaslı dört beyit.
Münîrî'nin Farsça gazeli: kadehin tam doldurulmasını Arapça bir özdeyişle isteyen âşık, yağmurda kınından çekilmeyen kılıç ve yüz mumunda yanarak kemale eren pervane can.
Adlî'nin üç nüshada yer alan yedi beyitlik Farsça gazeli: dert tortusundan içip benlikten kaçan âşık, Mecnun, elest günü, çevgân meydanı ve şekere uçan papağan.
"Velilerim kubbelerimin altındadır" diyen kudsî hadis sevgilinin külahına uygulanır: kubbe biçimli külahın altında da saklı bir güzellik vardır.
"Olubdur dostlar" redifiyle dinleyicilere dert yanan gazel: düşmana yâr olan sevgili, kapı taşına dönen rakip, devlet dalının meyvesini yiyen rakip ve hercai güzel.
Zincirleme söylenmiş gazel: her beytin son kelimesiyle açılan sonraki beyit, eklem eklem inleyen ney, Leylâ'nın zülfünden istenen zincir ve bağı çözen Şah Nakşibend.
Fatih'in Eflak seferinden sonra Midilli'ye yöneldiği, tekfurun Mahmud Paşa'ya gelip teslim olduğu ve halkın deftere yazıldığı bâbda menkıbelerin şöhretini anlatan altı beyit.
Münîrî'nin Farsça gazeli: "ceffe'l-kalem" ile açılıp "Nûn ve'l-kalem" ile kapanan şiir, yok gibi olan nadir dudak, gözyaşıyla büyüyen fidan boy ve gamla el ele yürüyen âşık.
Adlî'nin yalnız T nüshasında kalan Farsça gazeli: salınan servinin önünde yere kapanan âşık, suret bulmuş ruh, felekleri yakan âh ve yırtılan gömlek.
Cilve fidanından şeftali, yani öpücük uman âşığı talihin bahçıvanı bir ayvayla, bir "eyvah"la başından savar: meyve oyununun kısa ve keskin bir eşi.
Ayın misafir olduğu bir gece: öpücük isteyen âşığa "ay kimseye öpücük vermez" diyen sevgili, yağmurlu gecede görünmeyen ay ve Yay burcuna giren ayla kemer olan kol.
Her beyti Farsça "çi bûd" sorusuyla biten gazel: gelmeyen sevgiliye sorulan hesap, zünnara tapan âşıklar ve sonunda âşığa yasaklanan "ne işe yaradı" sorusu.
Bosna'nın 867'de fethi, kralın ahitle çıkıp sonra bir fetvayla öldürülmesi ve Fatih'in Hersek ile Arnavutluk'a niyet etmesini anlatan bâbda altı beyit.
Münîrî'nin "-i men" redifli Farsça gazeli: İrem bağına tercih edilen yüz gülü, çözülmeyen zülüf düğümü, aşkın ticareti ve ateş, hava, su ile toprağın buluştuğu mahlas beyti.
Adlî'nin "dil" redifli Farsça gazeli: "‘anâdil" ile "‘anâ dil" cinası, ayrılıkta kanla dolan gönül, vefasız sevgili ve âhlara acımayan taş kalp.
Arapçada "kad" edatı azlık bildirir, Türkçede kad boy demektir; servi boylunun güzelliği de bu edat gibi dünyada ancak nadiren görülen bir şeydir.
"Öldürür" redifli gazel: kaş ve gözden çok kalender tavrıyla öldüren sevgili, oksuz yay, öldüren âb-ı hayat ve Erünsal'ın Türkçe kelimelerle kurulmuş örnek gösterdiği mahlas beyti.
Leylâ, Azrâ ve Şirin ile Mecnun, Vâmık ve Ferhat'ı tek beyitte eşleyen leff ü neşr, Bîsütun'a dönen sevda, Hüsrev-i evtâd çağrısı ve evtâd ile efrâd terimleri.
Karamanoğlu İbrahim Beg'in ölümüyle altı oğlu arasında başlayan çekişmeyi ve Uzun Hasan'ın Karaman'a gelişini anlatacak bâbın başlığının hemen ardından gelen, Âşıkî mahlaslı beş beyit.
Münîrî'nin "-i men" redifli Farsça gazeli: kederle şenlenen can, iğnenin balından ilaç, kavuşma sofrasından uzakta ciğer kanı içen âşık ve soğuk ahtan esen güz yeli.
Adlî'nin altı beyitlik Farsça gazeli: sevgilinin ayağına serilecek tek sermaye olan can, ertelenen vaatler, gözyaşı incileri ve gönle vurulan dağ.
Başı aşağı, göğsü yarık, gözyaşı döken, hâli kara: dört sıfat hem kamış kalemi hem âşığı anlatır ve mahlas "Sâhib-makâl" tamlamasına gizlenir.
Gülün ve güzelin "açılması" üzerine kurulan gazel: günahkârlık deyimini erdeme çeviren ıslak göz, gönül kalesini yıkan top güllesi gibi ben ve süpürgeye dönen selviler.
Var ile yokun bir olduğu gazel: görünmeyen ağız mazmunu, "cömertlik var olandan yapılır" sözü, kâlû belâdan beri yanan ocak ve Asr suresindeki ziyan diyarı.
Karamanoğlu İshak'ın Uzun Hasan yanında öldüğü, Pîr Ahmed'in bey olunca Ilgın Bazarcığı'nı isteyip ahdini bozmaya başladığı bâbda Karamanlıların ahitsizliği üzerine altı beyit.
Münîrî'nin "-i men" redifli Farsça gazeli: dudaksız acı gelen şarap, servi boy olmadan doğru çıkmayan düşünce, Ferhat ile Hüsrev telmihi ve başa düşmesi beklenen boy gölgesi.
Adlî'nin "-i men" redifli Farsça gazeli: gamze okuyla yaralanan can, misafir olmayan peri yüzlü, derdiyle derman veren dost ve "ey sultanım" diye biten makta.
Yanak kandil, yüz mescit, kaş mihrap, boy minber: fiili olmayan, yalnız sekiz isimden kurulmuş bu beyitte sevgilinin yüzü baştan sona bir camiye döner.
Nazmî'de zemin olan, İshak Çelebi ve Zâtî'nin nazire yazdığı gazel: kırıklığı dua gibi istenen zülüf, yaşta ve kuruda hazır Hızır, yola düşmeyince değer bulmayan misk.
Aşkı yatkınlık meselesi olarak düşünen gazel: istidat, kabiliyet ve tecrit terimleri, çöle ve dağa çekilen âşıklar, Leylâ'nın kapısındaki köpek ve Hüsrev-i evtâd çağrısı.
Fatih'in 870'te Arnavutluk'a girip ortasına İlbasan hisarını yaptırdığı ve bu seferden dönünce Rûm Mehmed'in vezir olduğunu anlatan bâbda dönme vezire yöneltilmiş dört beyitlik hiciv.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.