Osman Gazi'nin oğlu Orhan'ı Akça Koca, Konur Alp, Gazi Abdurrahman ve Köse Mihal ile ilk kez tek başına Karaçepüş ve Karatekin üzerine gönderdiği bâbda Orhan'ı öven üç beyit.
Kısa remelle yazılmış beş beyit: gam meclisinde ney, çeng ve kanun; Hüsrev, Ferhad ve Mecnun adlarıyla kurulan tevriye ve gözyaşı harcayıp vuslat alamayan Avnî.
Zülfün akşamından doğan yanak güneşini kıyamet alameti sayan Nesîmî nazîresi; letafet denizinin incisi, semender gönül ve Kanber gibi kul olan ay da burada.
Her beyti “etmiş misiñ” sorusuyla biten gazel: âşıklık iddiacısına Kâbe kavseyn, pervane, Ferhat ve duacılık üzerinden yöneltilen bir sınav.
Mustafa Vâzıh'ın "dirler" redifli gazeli: aynen mi yoksa gözüyle mi ceylana benzeyen sevgili, rastıklı kaş, "emlik kuzu" sözü ve eş'âr ile iş'âr cinası.
Harîmî'nin "-en" kafiyeli gazeli: bağrını delen Aden incisi, toprağa düşen Hoten miski, Kâbe yolundaki dikenin güle dönmesi ve âşığa gülden biçilen kefen.
Kara Fazlî'nin, satranç terimleriyle açılıp cılız atını gülünç bir dille anlattıktan sonra Şehzade Mustafa'dan yeni bir at istediği yirmi dokuz beyitlik kasidesi.
Basîrî'nin belâ için yaratılmış âşığı anlatan gazeli: pencereleri göz olan dert evi, külhanda yatan deli gibi gönül ve okun temreninden dövülen yara dikme iğnesi.
Münîrî'nin Şehzade Ahmed'e kırk iki beyitlik Farsça "gonca" redifli kasidesi; gonca Yusuf, süvari ve davacı kılığına girer, sonunda şairin divanına serlevha olur.
Adlî'nin sevgilinin güzelliğini ezelde verilmiş bir pay olarak anlattığı, onu Yusuf'a benzetip dünyanın padişahı ilan ettiği "eylediler" redifli gazeli, yorumuyla.
Sâhib'in "bahs" redifli münazara gazeli: değirmenle tartışan tane, tespihe karşı kadeh, sahte ve gerçek gözyaşı, zülüf ile tarağı barıştıran gönül ve fanusa çarpan pervane.
Divanı açan ikinci sâkî rubaisi: rintler meclisine açıkça sunulan şarap, Peygamber'e salavat ve Ehl-i Beyt'e dua ile tamamlanan kısa bir açılış düzeni.
Orhan'ın "Bu hisârı baña vir" teklifini reddeden Karatekin tekfurunun hisarının yağma edilişini anlatan, her beyti "kal'a" sözüyle biten altı beyitlik manzume.
Saçın kokusuyla yetinen gönlü bile rakibin engellediği gazel: melekten üstün sevgili, dillere destan bir aşk ve mülkü şarapla sevgiliye harcamayı öğütleyen makta.
Refîkî'nin Nesîmî zeminine ikinci nazîresi: boyu görüp 'Ne hoş kâmet, Allahu ekber' diyen müezzin, ay ışığında titreyen keten gibi yasemin ve mahlastan sonra gelen beyit.
Velî sevgisi ve Hizbü'l-bahr öğüdünden Hâlidî hatmine birlik çağrısına, oradan öteki tarikatların “dede”lerine sert ama ölçülü bir eleştiriye uzanan bâb.
Mustafa Vâzıh'ın Yusuf suresini okuyan bir mektep çocuğuna yazdığı gazel: Nahşeb kuyusu, sevda mizacına şekerli kahve ve billur şişedeki mürekkep.
Harîmî'nin "-en" kafiyeli gazeli: naz öğretmeni put, boynuna kendi eliyle ip geçiren âşık, toprağa düşen reyhan ve yasemin ile "yil, yiri, yirine" ses oyunu.
Kara Fazlî'nin, kışı bahçe ülkesine saldıran bir sultan gibi anlattığı ve karın gümüşünü Şehzade Mustafa'nın cömertliğine bağladığı otuz beyitlik şitaiyyesi.
Basîrî'nin âşığın zayıflığını anlatan gazeli: mektuba dönen kemikler, gam tandırında alev dil, yerdeki izinden ayırt edilemeyen beden ve gözyaşı gümüşünü sınayan kara göz.
Münîrî'nin Şehzade Ahmed'e kırk iki beyitlik Farsça kasidesi; içindeki gazelden sonra kendini Peygamber'in adaşı olan şehzadenin yanında bir Hassân'a benzetir.
Adlî'nin yumuşak huylu bir sevgiliyi hayal ettiği, mahlas beytinde kendine "sultan geçinirsin, can bedelini ödeyecek gücün var mı" diye sorduğu gazeli, yorumuyla.
Sâhib'in "geç" redifli hikemî gazeli: vatanından ayrılıp aziz olan Yusuf, Yemen'den çıkıp ün kazanan akik, "geçenden geç" atasözü ve gönül değirmeninde un olan düşünce.
Divanın gazel bölümü, dokuz beytinin her biri "Ey ‘aşk" diye açılan bu şiirle başlar; aşk burada sözün, nağmenin, şarabın ve yolun kaynağı olarak çağrılır.
Karatekin'in alınmasından sonra İznik'e baskı kuran uç gazilerini, Konur Alp'ın Akyazı'daki, Akça Koca'nın İzmit tarafındaki ve Gazi Rahman'ın akınlarını anlatan beş beyit.
Birinci çoğul şahısla konuşan âşıkların gazeli: toprak olup ahla süpürülen beden, başa konan şarap, ayrılık oklarına germe göğüs ve göklere denk sayılan eşik.
Pervâne Bey'in 'Refîkî-i Amâsiyyevî' diye andığı gazel: ezel kurasında güzellere naz, âşıklara niyaz düşmesi, mektupla yazılan gönül ve servi gibi başı dik sevgili.
Kitabın tek rubaisi: velîlerin ruhlarını ölü sanan sofuya cevap, baltadan çok kesen ilâhî kılıç ve ölü kalpler için şişeden çıkan şifalı bir ilaç.
Mustafa Vâzıh'ın "virir" redifli gazeli: hasta göz ve misal âlemi, ağzına nokta sığmayan peltek Rum güzeli ve "ceffe'l-kalem" diyen bir kaş.
Harîmî'nin tacı ve kaftanı bırakıp gurbete çıkmayı söyleyen şiiri: tezkirelere göre Şehzade Korkut'un Mısır'a gidişinde hâlinin dili olarak okuduğu beyitler.
Kara Fazlî'nin Şehzade Selim'in Bursa'ya gelip babası Kanuni ile buluşmasını "-dür bugün" redifiyle bir bayram sevinci gibi anlattığı otuz üç beyitlik kasidesi.
Basîrî'nin "-mizi" redifli gazeli: lale yüzlü dilber, feleğin keder dolu kadehi, sevgiliye açılan kan davası, nağme sanılan inilti ve al, ala, almak üzerine bir cinas.
Münîrî'nin Şehzade Ahmed'e "nihād" redifli kırk bir beyitlik Farsça kasidesi; Ersoy'a göre Selmân ile Zahîr'e naziredir, şair de iki adı kasidenin sonunda anar.
Adlî'nin gençlere gönül veren yaşlı âşığı, zülf zincirini, sofunun cennet rüyasını ve kader kâtibinin alna yazdığı gamı anlattığı gazeli, günümüz Türkçesi ve yorumuyla.
Sâhib'in gök bilimi terimleri "hazîz" ve "evc" ile kurulan redifli gazeli: musikide zîr ile bem, mühürde ve harf noktalarında, makamda ve servette hep iniş ile çıkış.
On iki mısraının hepsi "‘Aşkdandır" diye başlayan gazel: güneş, ay, kuş, balık, gök ve Kaf dağı üzerinden varlığın başı ve sonu olarak aşk ve Arapça kafiyeler.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.