Elif ile dal harflerinden 'ad' kelimesini çıkaran beyit, zulüm harfini öğreten hoca ve hilal kaşla gelen bayram: 'feryâd feryâd' diye açılan bir Refîkî gazeli.
Peygamber göndermenin hikmeti, peygamberlerin sayısı üzerine bir akıl yürütme, melekler, kitaplar, bedenle miraç ve velilerin kerametleri; Sa'dî Çelebi'nin Arapça beyitleri.
Gül tenli sevgili süsen renkli bir elbise giyince ona bakanın taze gül ile süseni bir arada toplamış olduğunu söyleyen, Latîfî'nin Sürûrî'den son seçtiği matla'.
Yeni mürîde girdiği yolu öven gazel: şeriattan bir an ayrılmayan, dört mezhep üzere yürüyen, sohbete dayanan Nakşibendî yolu ve Şâh-ı Bahâ unvanı.
Zulmü azalsa can, cefası insaflı olsa cânân olacak bir peri: Ehlî'nin matlaında can ile cânân arasındaki derece ve hele kelimesinin iki anlamı.
Nigârî'nin "olmayan bilmez" redifli gazeli: aşkın, ayrılığın ve hakikatin ancak yaşayanca bilinebileceği; Leylâ, Ferhad ve Hallâc telmihleri.
Mustafa Vâzıh'ın tek bir noktayla rahmeti zahmete çeviren gazeli: mercan uçlu kılıç kirpikler, yılan zehrine şerbetli ben ve kamet getiren müezzin sevgili.
Harîmî'nin "-âne" kafiyeli gazeli: Hüsrev'in meclisinde masala dönen Şîrîn, pervaneyi geride bırakan âşık ve meyhanenin değerini düşüren gönül evi.
Kadı Burhaneddin'in aşk acısını bir damıtma atölyesine benzettiği gazel beyti: sevgilinin gözleri ciğer kanını yürek ateşiyle suya çevirir, imbiğe gerek kalmaz.
Kara Fazlî'nin Şehzade Mustafa'nın sultanın fermanıyla Kızılbaşa karşı sefere çıkışını anlatıp onu "ikinci Rüstem" diye övdüğü otuz beş beyitlik gaza kasidesi.
Basîrî'nin matlaı Âşık Çelebi'de de geçen gazeli: büyü oku kirpik ve yay kaş, güneşi kıskandıran yanak, âşığa yetişemeyen ney ve Yusuf'a secde eden güneşle ay.
Münîrî'nin II. Bayezid'e ağaç biçiminde yazdığı yirmi üç beyitlik Farsça kaside; gövde beytinin sözleri, sağa sola uzanan yirmi iki dalda yeniden filizlenir.
Adlî'nin aşkın her yüzünü "telh" (acı) redifiyle anlattığı, ilk mısraı nüshalarda kafiye sorunu taşıyan beş beyitlik gazeli, günümüz Türkçesi ve yorumuyla.
Sâhib'in Hattî için ikinci tarihi: kırk yıllık hat sanatını kısa sürede öğrenen gencin sıra yüzündeki hatta gelir; Şehbâ'dan Şam'a geçen Hasan'la kurulan bilmeceli tarih.
Yarhisar tekfurunun kızı Lülüfer Hatun'un Orhan'a verilmesi ve Murad Han ile Süleyman Paşa'nın anası oluşu üzerine "Zihî devlet ki Hatun buldı Hak'dan" diye başlayan altı beyit.
"Bir şâha kul oldum ki cihân aña gedâdur" diye açılan gazel: dünyanın dilencisi olduğu bir şaha kul olan padişah-şair, bayram sabahları ve Kadir geceleri.
Refîkî'nin aynı zemine yazdığı ikinci 'dâd' kafiyeli gazel: ciğerden azık, ayrılığa alışmadan girilmeyen vuslat haremi, Hüsrev ile Ferhad ve önce söyleyen üstada saygı.
Dört halifenin sırası, otuz yıl süren hilafet, imamın görevleri ve şartları, gâib imam inancının reddi: Sa'dî Çelebi'nin akaid manzumesinde imamet bahsi bütün ayrıntısıyla.
Sehî'nin 1538'de kaydettiği iki beyit: Sürûrî'nin, sevgilinin yüzüyle yarışan ayı ve sevgilinin yanında paşalık taslayan rakibi yerine oturtan gazel parçası.
Mürşid huzurunda edep: susmak, nafile kılmamak, şeyhin hatasını kendi kusuru saymak ve onu Şeyh-i Ekber'den bile önce tutmak üzerine madde madde öğütler.
Ehlî'nin düşdi redifli gazelinden iki beyit: gönle düşen sevgi ateşi ve hamamın halvetinde, baş başa kalınca sevgiliye arz-ı hâl eden bir âşık.
Nigârî'nin "Sana Kur'an dimese ben sana insân dimezem" mısraıyla bilinen terci‘-bend bendi: Hassan'a benzeyen şair ve Peygamber'e yazılmış bir naat.
Mustafa Vâzıh'ın "mı var" redifli meyhane gazeli: rakı, kabak ve testi isteyen bir çağrı, "Hamamda deli mi var" sözü ve önündeki kuyuyu görmeyen âşık.
Harîmî'nin "itsem gerek" redifli gazeli: sabah yeli gibi sevgiliye koşan âşık, sivrisinek gibi avlanacak hüma kuşu ve zühde melâmet yoluyla varma kararı.
Kadı Burhaneddin'in Memlüklere karşı savaş çağrısı taşıyan tuyuğu: derdin devasını Hak bilir, içtenlikle ok atılıp kılıç vurulursa Mısır'ın kayası koparılır.
Kara Fazlî'nin "‘adl" redifli, Şehzade Mustafa'nın adaletini otuzu aşkın istiareyle övüp sonunda talihinden şikâyet ederek şehzadeye sığındığı otuz dört beyitlik kasidesi.
Basîrî'nin âşığı dert tekkesinde aşk pîri olarak gösteren gazeli: yırtık etek ve yaka, Süleyman mührüne dönen dağlar, âh asası, kan damlasından mercan tespih.
Münîrî'nin II. Bayezid'e elli sekiz beyitlik nergis redifli kasidesi; bahar bahçesindeki nergis önce sevgilinin gözü, sonra sultanın meclisinde bir hizmetkâr olur.
Adlî'nin sevgiliyi avcı, saçı kement olarak anlattığı ve kendini "oñmaduk levend" diye andığı beş beyitlik gazeli, günümüz Türkçesi ve edebî yorumuyla.
Sâhib'in divanındaki tek muhammes: sevgiliye güzelliğin geçiciliğini "olsa gerek" redifiyle hatırlatan, yüzü Kâbe'ye, kaşı harap mihraba çeviren bir uyarı şiiri.
Bilecik ve Yarhisar'ın Osman Gazi'ye geçişini, tekfurların hilesine karşı Osman'ın hilesini haklı gösteren ve aynı başlık altında gelen ikinci parçanın beş beyti.
Matlaı yazmada bulunmayan dört beyitlik gazel: kâmet ile kıyamet, gamze kılıcıyla bedene dönen can ve gül mevsiminin bir ay sürmemesi üzerine.
Görünmeyen beli bulan kemerin gayb ilmi, gökten inen lakap gibi yağmur adı alan gözyaşı ve servi boya söylenen doğru söz, Refîkî'nin Şeyhî zeminine yazdığı nazirede.
Mest üzerine mesh ve şıra gibi fıkhî meseleler, nassların zahiri, küfre götüren tutumlar, kıyamet alametleri, insan ile melek: Sa'dî Çelebi'nin manzumesinde muhtelif konular.
Mürîdlerin ortak sesiyle konuşan gazel: en büyük keramet olarak mürşid, keramet peşindekilere eleştiri, “el-faḳru faḫrî” sözü ve “kem âlât” cinası.
Ehlî'nin sevgilinin belini ve dudağını şairlerin ve velîlerin bile çözemediği sırlar diye anlatan beyti: ehl kelimesinin mahlas mı redif mi olduğu tartışması.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.