Aydos hisarının, tekfurun kızının taşa bağlı mektubu, Samandıra'nın yakılarak göç hilesi yapılması ve Gazi Rahman'ın iple surlara tırmanmasıyla alınışı üzerine beş beyit.
Meyhaneyi cennete benzeten gazel: huri yüzlü muğbeçeler, her yanı bahar kokan bir avlu, kapıdan giremeyen bulanık gönüllü sofu ve tortuyu içenin şefaatçi oluşu.
Refîkî'nin sarraf diliyle yazdığı gazel: tuz ekmek hakkını bilen gözbebeği, âhın dumanından değnek tutan felek, ağzın üstündeki nokta benler ve mihenk taşı olan katı gönül.
Kararsız ve himmeti düşük talipler bâbı: mürşidden mürşide dolaşanlar, “mürşid yok” diyenler, Celâleddîn ile Şems benzetmesi ve niyetin önemi.
Mustafa Vâzıh'ın tı harfiyle biten tek gazeli: kanlı gözyaşı, dikenle çevrili gül bahçesi ve Hazret-i Rif‘at'ın şiirine nazire söylemenin haddi üzerine bir son beyit.
Harîmî'nin "-âb" kafiyeli gazeli: aşk denizinde susuz kalan gönül, kaş mihrabında kılınan namaz, tecelli nurunu gören göz ve aşkın kasabına teslim edilen can.
Kara Fazlî'nin ilmin değerini anlatan bir nesiple açılıp Gülşenî şeyhi Zarîfî Hasan Efendi olduğu düşünülen Hᵛâce-i Şân'ı övdüğü otuz beş beyitlik son kasidesi.
Basîrî'nin sevgiliyi güzellik ülkesinin hükümdarı yapan gazeli: önünde eğilen güneş, mihenk taşına sürülen altın yüz, Mecnun'un adını kazıyan hattat ve helvalık öpücük.
Münîrî'nin yedi bentlik tek murabba‘ı; saki, bahar, meclis ve padişaha dua bentleri her seferinde neyin sesini taklit eden aynı nakaratla kapanır.
Adlî'nin yalnız T nüshasında bulunan beş beyitlik gazeli; ses tekrarlarıyla örülü matla, dili tutulan papağan ve namus şişesini taşa çalan âşık imgeleriyle ilerler.
Sâhib'in ayva tüyüne ayrılmış gazeli: yanlışlarla dolu bir nüsha, sazın kulağını büker gibi akort eden tüy, "bedel-i iştimâl" gramer oyunu ve ikindi güneşi gibi çabuk batan devlet.
Şair aşk belasının azalmasını değil çoğalmasını ister, bedeninin ney gibi delinmesini diler ve cenazesine Hz. Hamza ile Hz. Hüseyin'i çağırır.
Seksen altı yaşındaki Âşıkpaşazâde, tarihini II. Bayezid'in Boğdan seferine çıktığı gün yazmaya başladığını bu altı beyitte söyler ve sözü mahlasıyla bitirir.
Meyhanenin güvenli makamı ve şefkatli piri üzerine bir tasavvuf gazeli: arkadaşsız bir devir, denizde boğulanın denizi bilmeyişi, riyakâr sofu ve fenâ yolu.
Hem felek hem çıkrık olan çarhı ayak altına alma öğüdü, gömleği kıskanıp yakasını yırtan sabah ve ruhla yoğrulmuş sevgili: Nizâmî zemininde bir Refîkî gazeli.
“Etmek gerek” redifli beş öğüt: ihtiyacı Hakk'a arz, İbrâhim b. Edhem gibi taht ve tacı terk, Hûd suresindeki istikamet emri, mürşid hekim ve riyazet.
Mustafa Vâzıh'ın ayın harfiyle biten tek gazeli: sevgilinin güzelliği bir gazele, yakası matlaa, hançeri maktaa benzetilir; dört kaşlı bir delikanlı için murabba‘ yazılır.
Harîmî'nin "-uma" redifli gazeli: dostlardan kıskanılan sevgili, yalnız güneşli günde gelen gölge, yaraya sarılan örümcek ağı ve güneş gibi dünyayı tutan şiir.
Basîrî'nin "olmasa" redifli gazeli: dert ortağı ney ile mey, kış olmadan bahar olmayacağı gibi ayrılıksız vuslatın olmayışı, Mecnun'un obası ve ömür tomarıyla güzellik şerhi.
Münîrî'nin Hâfız-ı Şîrâzî'nin bir gazelini beşer mısralık bentlerle genişlettiği tek Farsça tahmisi; her bendin son iki mısraı Hâfız'ın kendi beytidir.
Adlî'nin "enîs" (yoldaş) redifli yedi beyitlik gazeli; bülbül ile gül, kâfur ile karabiber gibi eşleri sıralar ve şahlığın amacını sevgiliye yoldaş olmakta arar.
Dert ile şarap, şah ile dilenci birdir; kâkül ile sevdanın ebced değeri, mihnet ile muhabbetin imlâsı da: Sâhib "birdür" redifini yazının kendisinde doğrular.
Her mısraı bir kelimenin tekrarıyla biten miraç naatı: İsrâ, Aksâ, "kâbe kavseyn", Yâsîn ve Tâhâ adları, göklerin raksı ve "kand-ı mükerrer" benzetmesi.
Osman Gazi ile kayınpederi Edebali'nin ölümü dört beyitte bir "sefer" olur: binilen at sekiz ayaklıdır, önden çavuş gider ve bu yolculuğun dönüşü yoktur.
Her beyti "revnak" kelimesiyle parlayan yedi beyit: şarapla kızaran yanak, mumla aydınlanan oda, yıldızlarla süslenen ay, Bedahşan lâli ve bablarıyla güzelleşen Sadî'nin Gülistan'ı.
Refîkî'nin Şeyhî zeminine yazdığı hezec gazeli: sellere verilen göz, pervaneye yanan mumlar, âhla aydınlanan gece ve yakasından güneş doğan sevgili.
Şeriat kaftanı olmadan tarikat olmayacağı, kötülüğü şeytana yükleyen halka karşı nefsin hileleri ve Nakşibendî velîlerine uzun bir övgü: şeriat, nefis ve velîler.
Mustafa Vâzıh'ın kaba halk sözleriyle tasavvufi söyleyişi karıştıran meclis gazeli: kocacık gibi terleyen şarap testisi, "Hû Hak" okunan kahve ve boşanan dünya kadını.
Harîmî'nin hece ölçüsüyle yazılmış gazeli: yine başka sevdaya düşen deli gönül, mayası aşk olan yaratılış, denize çekilen gönül gemisi ve bir kıl kadar kalan takat.
Basîrî'nin kendini Mecnun'un kan kardeşi, Ferhad'ın adaşı saydığı gazeli: yol kesen göz ile kaş, unvanı "rind ü kallâş" olan mektuplar ve bir âhla açığa çıkan aşk.
Münîrî'nin Farsça gazellerinin ilki, gül mevsiminin fırsatını kaçırmamayı öğütleyen bir meclis gazeli: saki, tortu içen rind, ham şarap ve bülbül.
Adlî'nin "ile mûnis" redifli yedi beyitlik gazeli; sevgiliden ayrı âşığın ah, uykusuz göz ve sevgilinin köpeğiyle kurduğu dostlukları sıralar.
Sâhib'in "çıkar" redifli gazeli: kırılan kemikten çıkan mumya ilacı, sürmeli göz yüzünden sessiz çıkan inilti, âhın ip cambazlığı ve sevgilinin bastığı topraktan çıkan tutya.
"Kimdi senden özge" sorusu dört beyit boyunca tekrarlanır ve her seferinde Peygamber'e yeni bir unvan verilir; cevap hiç söylenmez, çünkü soru övgünün kendisidir.
Orhan ile kardeşi Alâeddin Paşa, Osman Gazi'nin mirasını bölüşmeden birlik içinde kalır; dört beyit bu birliği över ve savaşların esir için yapılmadığını söyler.
Toprağa dökülen son yudumla dirilmeyi uman âşığın gazeli: sevgilinin üzengisini öpmek için av gibi terkiye asılmaya hazır baş ve yüz yamalı hırka ile fenâ bahçesi.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.