Orhan'ın Atranoz'u alıp Bursa önünde Pınarbaşı'na konduğu sırada söylenen ve Bursa'nın kan dökülmeden alınacağını önceden haber veren beş beyitlik manzume.
Reddedişlerden kurulu bir gazel: viran gönlünü onarmak istemeyen âşık, şöhret aramayan uzlet ehli ve aşk hazinesi olanın hazine bekçiliğini küçümsemesi.
Refîkî'nin Hafî'nin 'rakipsiz sevgili bulunmaz' diyen gazeline cevabı: hastasız darüşşifa olmaz kanunu, gezegen gibi gözyaşları ve rakipsiz görülen sevgili olan dikensiz gül.
Mürşidde aranan nitelikleri sıfatlar dizisiyle sayan gazel: her taç ve külahlının mürşid olmadığı uyarısı, şeriat ve bâtın dengesi ve Mecnun sayılan âşık.
Mustafa Vâzıh'ın dört beyitlik "açmış gider" redifli gazeli: yelken açan cilve kayığı, ağzını açan kâkül ejderhası, kanat açan güzellik kuşu.
Harîmî'nin "şimdengirü" redifli gazeli: öğüde kapanan kulak, Hıtâ miskini gereksiz kılan zülüf ve can hekimi unutunca hekimliğe çağrılan ecel.
Kara Fazlî'nin Şehzade Selim için yazdığı, "taht" ve "taç" kelimelerini kırk iki beyitte her seferinde başka bir buluşla kullandığı yaşlılık dönemi kasidesi.
Basîrî'nin "efendi" redifli gazeli: sövgüye duayla karşılık veren, ömürden bile vefa görmeyen ve selvi boylu efendisinden bir merhaba bekleyen kulun sade yakınması.
Münîrî'nin Şehzade Ahmed'le yaptığı Lâdik gezisini anlatan seksen bir beyitlik mesnevîsi; yol, göl ve Akdağ tasvirleri cinaslı beyitlerle örülür.
Adlî'nin muhtesip, zulmeden şah, gam ordusu ve erkân-ı devlet gibi devlet diliyle kurduğu, gönül ülkesi için vezirlerden tedbir istediği gazeli, günümüz Türkçesi ve yorumuyla.
Sabah Şam ordusunu yener, beyaz gül yıldız şebbûlarını gölgede bırakır, güneş işrak namazı kılar; "subh" redifli gazelde âşığın göz aydınlığı sevgilinin yanağıdır.
Nigârî sevdayı tanımlamaz, ona unvanlar verir: nakkaş, hattat, komutan, kimyager, kılavuz, peygamber, öğretmen ve sonunda Hayber kalesinin kapısını açan Hz. Ali'nin eli.
Bursa tekfurunun Köse Mihal aracılığıyla otuz bin filori karşılığında hisarı teslim edip palas giyerek çekildiğini anlatan üç beyitlik parça.
"Biz" diye konuşan âşıkların ikinci gazeli: gonca dudaklı sevgiliyi görünce yaka yırtanlar, Hamza kıssası gibi destan olan aşk, bayrak gibi açık boy ve gizli ağız sırrı.
Sultan Bayezid'in (Adlî) 'olmaz' redifli gazeline yazılmış nazire; vuslat hazinesi, cennette azap olmaz hükmü, uykusuz göz ve dert ocağında kebap olan gönül.
Mürşide biatin şartı ve o günlerde de velîlerin var olduğu üzerine bâb: padişaha aracı benzetmesi, “mürşid yok” diyene cevap ve silsilenin başlangıcı.
Mustafa Vâzıh'ın canını şaraba değişen âşığın gazeli: kimya sanılan toz, Kâbe yolunu gösteren gözyaşı Samanyolu ve "al al" diye gelen gonca ağızlı sevgili.
Harîmî'nin uzun hezec vezinli gazeli: ufukları kokuya boğan zülüf, yanağın suyuna karşı gözün suyu, kaygı getiren kara sevda ve uykuyu düşe çeviren gece.
Kara Fazlî'nin Şehzade Selim'in oğlu Murad'ın sünnet düğününü ziyafet, nahıl, kadırga ve ateş oyunlarıyla anlattığı, Selim'e sunulmuş yetmiş bir beyitlik sûriyyesi.
Basîrî'nin kısa hafîf kalıbıyla yazdığı gazeli: güneş yüzlü sevgiliyi görmeye yıldızı olmayan âşık ve "hiçbir divandan istiarem yok" diyen kendini övücü makta.
Münîrî'nin Şehzade Ahmed'e otuz beyitlik kasidesi; Ahmed Paşa'ya nazire olan şiirde gök cisimleri şehzadenin eşiğinde hizmet eden kullara dönüşür.
Adlî'nin sevgilinin eşiğini bir şifahaneye benzettiği altı beyitlik gazeli; makta kale almakla gönül almayı karşılaştırarak fethin kolay, aşkın zor olduğunu söyler.
Sâhib'in sabır ve zaman üzerine gazeli: küpte şaraba dönen üzüm, yıllarla gevşeyen kaş yayı, olgunlaşıp meyve veren selvi ve sevgilinin adını yazarken secdeye varan kalem.
"Ey hüsn" seslenişiyle açılan yedi beyitlik gazel: âşığı yakıp ferahlatan cazibe şarabı, sözle anlatılamayan anlam ve "Mîr Nigârî" mahlasının okunuşu.
Bursa'nın 726 (1326) yılında Orhan'a teslimi, tekfurun hazinesinin gazilere üleştirilmesi ve vezir Saroz'un hisarın neden verildiğini anlatması üzerine altı beyit.
Redifinde sevgilinin adı, Veyis, tekrar eden gazel: gönül tahtında yıllardır sultan olan Veyis'e bir gecelik konukluk için gözyaşı şarap, ciğer kebap edilir.
Refîkî'nin on beyitlik 'olmaz' redifli gazeli: ihrama girmeden girilmeyen vuslat haremi, ney gibi dert ortağı ve boy, zülüf, ağızdan 'âdem' kelimesini kuran beyit.
Mürşide biat bâbının ortasındaki Farsça beyit: akıl sahibi dervişi öven, ama üstünlüğü daima Hakk'a tapan dervişe veren ve okunuşu kesin olmayan bir karşılaştırma.
Mustafa Vâzıh'ın bahar ve meclis gazeli: sevgilinin köpekleriyle dostluk, baharda kan aldırma âdeti, perçeme dokunan tarak ve "orasını kalem bilir" diyen sevgili.
Harîmî'nin güzellik kataloğu gibi kurulan gazeli: Zenci ve Hintli ben ile zülüf, hilekâr ve büyücü göz ile gamze, talih yıldızı gibi doğan sevgili ve "hû" sesi.
Kara Fazlî'nin Şehzade Selim için yazdığı, güzün bahçeyi yıkışını anlatan nesibi, gazel tarzındaki ara bölümü ve adalet övgüsüyle kırk üç beyitlik hazâniyyesi.
Basîrî'nin güzelliğin zekâtını isteyen gazeli: öpücük dilenen âşık, pervane olmak isteyen gönül, köpeklerin bile yüz vermediği yanık beden ve ok talim yerine dönen göğüs.
Münîrî'nin Şehzade Ahmed'e ağaç biçiminde yazdığı müşeccer kaside; gövde ve on dört dal, "Rūḥ-ı ‘ālemdür" sözünü tekrar ederek şehzadeyi över.
Adlî'nin zülüf, mum, servi ve gül imgeleriyle kurduğu altı beyitlik gazeli; maktaında padişah şair, hükmünün dünyaya geçmesini sevgilinin kaşından olma bir tuğraya bağlar.
Sâhib'in kısa gazeli: şala bürünmüş zahit değnek içine gizlenmiş bir Frenk şişidir, tuğra ferman camisinin imamıdır, okla yaralanan gönül ise kaderin hükmüne razıdır.
İkinci "Ey hüsn" gazelinde göz baktıkça doymaz; tuzlu, esmer güzellik demek olan melâhat tıpkı tuz gibi susatır ve güzelliği seyretmek kıyamet her an yeniden kopsa bile sürer.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.