Dervîş Mehmed Çelebi'nin dünyayı bir kocakarıya benzeten Türkçe beyti: yemin sözü, "ayağının yolunu vermek" deyimi ve dünyadan el çekeni gerçek er sayan söyleyiş.
Eşref Abdurrahman Efendi'nin Damad İbrâhim Paşa'ya sunduğu zerrîn redifli kasidesinden Safâyî'nin aldığı 24 beyit: bahar çiçeği, Âsaf'ın bahçesi ve altın tezhip.
Lâdikli Edîb'in "görünsün" redifli gazeli: billur ayna gibi göğüs, Tûr Dağı'nın nuru, düğüne dönen yas evi, Çin porseleni kâse ve karınca görünen aslanlar.
Kınalızâde'nin Hayâtî'nin ağzından verdiği mısra: aşk yüzünden servetini tüketen şairin İstanbul'dan Hicaz'a göçünü anlatan "sabrım tükendi" sözü.
Hilmî Dede'nin rakibi Hacı Bayramzâde Sıdkı Efendi için yazdığı hicviyeden halk arasında yayılan beyit: her işe burnunu sokan adam ve ona hayran ördekler.
Eyüb Sabrî'nin Merzifon Cönkü'nde kalan gazelinin matlaı: ay yüzlü sevgiliyi sevdiği an başına belanın tacı konan âşık ve taç ile belâ tezadı.
Sirâcî'nin Şehzade Mustafa için yazdığı mütekerrir müseddes methiyeden kalan parçalar: tahta layık şehzade, ihanet, Anadolu beylerine gelen emir ve onu iptal eden vezir.
Edirneli Nazmî'nin Şehzade Mustafa ve oğlunun ölümüne düştüğü tarih kıt'asından kalan beyit: kıyamete dek ağızlarda söylenecek, unutulmayacak bir hadise.
Senâyî'nin mahlas beyti: şiirin ayarını ancak usta bir sarrafın bilebileceği, seçkin anlamı sıradan kişinin anlayamayacağı; Âşık Çelebi'nin sert hükmüyle birlikte okunuşu.
Yaşlı Melîhî'nin neden sarhoşken bastonsuz yürüdüğünü anlatan kıta: biri tahtadan, öteki nar renkli şaraptan iki asa ve cismani ile ruhani arasındaki nükteli karşıtlık.
Nigârî'nin hece ölçüsüyle yazdığı, Hüsameddin'in "pek hazin" bulduğu dörtlük: mahlasına adını veren Nigâr'ı anmaktan iradesi kalmayan bir âşığın sesi.
Nelmî'nin "âleme" redifli bir gazelinden kalan üç beyit: âlemdeki her güzelliği tek bir sevgilinin yansıması sayan, tasavvufa yaslanan bir aşk anlayışı.
Mihrî Hatun divanının bir nüshasına eklenmiş, Makâmî'nin adını taşıyan yirmi bir beyitlik manzume: Mihrî'ye övgü, aşktan ölen âşık ve Makâlî-Makâmî aidiyet tartışması.
Sinoplu Seyfî'nin İstanbul'da okuyan oğlu Nûh'a gönderdiği manzum mektup: ilme düşkünlük, Farsça, namaz ve iyi ad üzerine kısa, kafiyeli öğütler ve nüsha durumu.
Kâmî'nin kayıp Yûsuf u Züleyhâ'sından Latîfî'nin aktardığı at tasviri: yolu bir tomar gibi düren, denizde kuş, karada ceylan olan ve kuşun kanadını kıran atlar.
Kınalızâde ile Beyânî'nin Zeyrekzâde Ânî'ye verdiği iki beyit: ayrılıkta kan döken gözler, belâ meclisine saçılan erguvanlar ve goncaya dil döküp sır alan süsenler.
Harîmî'nin "ile bahs̱" redifli gazeli: sevgiliyle yarışamayan gül, kâfir rakip, Rüstem gibi aşk meydanına çıkan âşık ve bin divanın anlatamadığı şiir.
Zındıklıkla suçlanıp idam edilen hocası Molla Lütfî için Kemalpaşazâde'ye nispet edilen Farsça tarih kıt‘ası: "ve-le-kad mâte şehîd" sözü 900 yılını verir.
Edâyî'nin feleğe şikâyet beyti: talihi cahile veren Tîr yıldızı ve köpeğe et parçası atan kasap örneğiyle kurulan acı bir alay; tîr kelimesinin ok ve Utarid anlamları.
Mustafa Vâzıh'ın Âkif el-Amâsî'nin torunu, Haremeyn müfettişi ile birlikte söylediği müşterek gazel: camide salınan sevgili, şadırvan gibi akan yaşlar.
Selîmî'nin Farsça bir beyti: sevgilinin kapısının toprağından uzakta padişahlık aradığı için duyduğu tek pişmanlık, toprak ile saltanat parlaklığı tezadı.
Kadı Burhaneddin'in Timur ve Toktamış'ı andığı tuyuğ: ezelde yazılana teslim olan, iki dünyada Hakk'a sığınan bir hükümdarın çağının güçlerine meydan okuyuşu.
Ahmedî'nin "ey dost" redifli gazeli: sevgiliden gelen cefanın vefa, derdin deva sayılması, inci arayan dalgıç göz ve âşinâ kelimesiyle kurulan tevriye.
Zârî'nin gümüş tenli güzellerle müflis âşıklara takılan beyti: sîm kelimesinin gümüş ten ve gümüş para anlamları, zelle-bend sözü ve gündelik hayattan bir nükte.
Gelibolulu Sürûrî'nin dört tezkirede anılan iki beyti: rakipleri görmemek için ahının dumanıyla dünyayı karartan gönül ve kimse onu düşte görmesin diye halkı uyutmayan sevgili.
Müeyyedzâde Abdurrahman Çelebi'nin dört tezkirede anılan meşhur iki beyti: sofunun suyuna karşı şarap daveti ve Kınalızâde'nin Hayâlî'yi bu beyitleri sahiplenmekle suçlaması.
Kara Fazlî'nin, Peygamber'i yaratılışın sebebi ve âlemin kıblesi olarak övdüğü, Hz. İsa ve Ebu Cehil telmihleriyle şefaat dilediği on beş beyitlik ikinci na'tı.
Basîrî'nin sevgilinin ayva tüyü ile beninden kopan belâları sayan gazeli: giden sabır ve güç, anlatılamayan ok yaraları, feleğin tasını çınlatan âh ve son kalan can.
Sâfî'nin (Cezerî Kasım Paşa) "olmak neden" redifli gazeli: sümbül saç ve nergis göz, harap gönül ülkesine iki hükümdar, güneş ile ay aynacı, ayva tüyü gibi gelen yazı.
Âfitâbî'nin ney ile ev benzetmesine dayanan beyti: gönüldeki ateş ney gibi nefesten, evin şenliği içinden gelen sesten anlaşılır; irsâl-i meselin güzel bir örneği.
Hubbî Hatun'un kayıp mesnevisinden tezkirelerin sakladığı tasvir beyitleri: altın çetr kuran sabah, rahmet ayeti yazan su, zırh giyen deniz ve kalbi altına çeviren aşk.
Tâcîzâde Sa'dî Çelebi'nin efsanevi âşıklarla alay eden tek beyti: Ferhad ile Mecnun aşktan ne anlar, biri dağ adamı, öteki çöl delisidir diyen müfred.
Münîrî'nin Selmân-ı Sâvecî'ye nazire olarak yazdığı yirmi beş beyitlik Farsça na‘tı; Peygamber'in makamını ışık, gölge ve kimya imgeleriyle anlatır.
Adlî'nin divanındaki ilk Türkçe gazel: yay kaşlı sevgili, kirpik oku, ezelî aşk ve "kâtib-i kudret"in yazdığı reyhânî hat üzerine yedi beyit.
Sâhib'in Bağdat valisi Hasan Paşa'nın Sencar seferine yazdığı kaside: müjdenin gönülde açtığı köşk, Rüstem ve Ferhad'la anılan sefer, Kerbelâ intikamı ve tarih beyti.
Her beyti şarapla biten bahar ve meyhane gazeli: dudağa benzeyen şarap, sakinin yüzüyle aydınlanan meclis ve yol üstünde sarhoş yatıp nakdini çaldıran Avnî.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.