Nelmî'nin gönlüne seslendiği iki beyitlik kıt‘a: aranan dostun insanın kendisinde olduğu ve dünya güzelleri arasında vefa bulunmadığı üzerine sade bir öğüt.
Mustafa Vâzıh'ın iç kafiyeli recez gazeli: kıyamet koparan bir boy, kan döken bakışlar, Nûn ve Kâfirûn surelerine benzetilen kaşlar ve gözler.
Makâmî'nin Âşık Çelebi'de "Cevâb-ı Makâmî" başlığıyla da geçen gazeli: okunması güç aşk kitabı, canından başka verecek şeyi olmayan âşık ve eşek başına benzetilen rakip.
Sinoplu Seyfî'nin Tursun adlı sahtekârın sürülmesini isteyen arzına eklediği beyit: ad ile "dursun" fiili arasında kurulan cinas ve II. Bayezid'in beklediği beyitler.
Derûnî-i Sânî'nin Âgehî'ye nazire bahariyesinden kalan beş beyit: bahar bahçesi bir deniz olur, çiçekler yelken, selvi direk, yasemen halat; ten gemisi karaya oturur.
Şikârî'nin rindane matlaı: vefa sokağının başını cennet sarayına, bugünün sevgilisini yarının huri ve gılmanına tercih eden, yarın ile bugün tezadına dayalı beyit.
Kâmî'nin kayıp Yûsuf u Züleyhâ'sının başındaki münacat: kuyudan tahta uzanan Yusuf kıssasının her sahnesine bağlanan beş dilek ve Latîfî ile Âşık Çelebi'nin farkları.
Âşık Çelebi'nin Zeyrekzâde Ânî'den aktardığı iki beyit: ecel akşamına benzetilen ayva tüyü ve tezkirelerin en sevdiği, billur dağın önündeki ince bel tevriyesi.
Harîmî'nin vefasız sevgiliden yakınan gazeli: Leylâ saçına tutkun gönül, saba rüzgârıyla istenen ayak tozu ve kan içen büyücü göze söylenen "hoş geldin".
Mütenebbî'nin Seyfüddevle'nin Harşene varoşlarında konaklamasını anlatan beyti; Hüsameddin'in Amasya Kalesi'ne bağladığı Harşene adı ve Charsianon tartışması.
Âkif'in divanındaki na't: şeriat ve Peygamber övgüsü, savaş alanını gül bahçesine benzeten tasvir, dört imam, şeyhülislam methi ve yetim kalmış şairin dileği.
Kemalpaşazâde'nin Amasya'yı ve Sevâdiye semtini öven Türkçe manzumesi: Kevser suyu gibi ırmak, amber kokulu toprak, dünya gözünün bebeği ve yedi iklimin beni.
Sevgilinin gül yüzünden irfan feyzi alan gönlün sözlerini susamışlara berrak su diye sunduğu üç beyitlik fahriye; Âbî'ye mi Kelâmî'ye mi ait olduğu tartışmalı.
Çeşmî'nin matlaı: sevgilinin yüzündeki ayva tüyünü padişah fermanına benzeten ve hattat Pâdişâh Ahmed Çelebi'nin "hatt-ı Pâdişâhî"sine gönderme yapan beyit.
Edâyî'nin Hüsameddin'in aktardığı matlaı: sevgiliyi rakipleriyle birlikte baş üstünde tutmak, gülü dikeniyle başa takmak gibi; deyim, gül-diken mazmunu ve tekrar.
Selîmî'nin savaş gazeli: Kaf'tan Kaf'a uzanan düşman ordusu, sabah gibi kınından çıkan kılıç ve kılıç aynası gibi saf gönül; Latîfî'nin yiğitlik örneği saydığı matla.
Kadı Burhaneddin'in gönlünü Amasya'ya benzettiği gazel beyti: sevgilinin gözü gönül şehrini harap eder, aynı gözün hayali onu yeniden mamur edebilir.
Hızrî'nin Âb-ı Hayât mesnevisinden sır saklamanın erdemi üzerine dört beyit: akıllı ile cahil karşıtlığı, "dil" kelimesiyle kurulan cinas ve er ile server ayrımı.
Ahmedî'nin İskendernâme'sinden kirpi ile samur örneğine dayanan iki beyit: dikeni canını koruyan kirpi, yumuşaklığı kanını döken samur ve düşmana aman vermenin bedeli.
Ahdî'nin Gülşen-i Şuarâ'sında kalan iki beyit: sevgilinin boynunu saran saçın aya hale benzetilmesi ve Muhlisî mahlaslı maktada gam kılıcıyla parçalanan bağır.
Zârî'nin şaraba ad koyana takılan beyti: asma kızı mazmunu, "evi yıkılası" beddua sıfatı, harâb ile şarâb kafiyesi ve beytin iki ayrı okunuşu üzerine bir yorum.
Cenânî'nin Latîfî'de kalan üç beyitlik gazel parçası: ağlamayan göze sitem, rakibe yakınlaşan periye takılma ve sevgilinin "itim" demesini iltifat sayan gönül.
Gelibolulu Sürûrî'nin, adı "sevinçli" anlamına geldiği hâlde dünyada hiç gülmediğini söylediği mahlas beytiyle tanınan gazeli; Âşık Çelebi bu beyti hocasının hâline açılmış bir fal sayar.
Müeyyedzâde Abdurrahman Çelebi'nin tezkirelerde en çok anılan gazeli: yırtık yaka, dikene takılan etek ve kirpik kılıcı imgeleriyle kurulmuş, üç beyti bugüne ulaşmış bir aşk şiiri.
Kara Fazlî'nin, Allah'ın sıfatlarını ve adlarını sıralayıp tasavvufi bir tard-ı akis beytiyle varlığın O'ndan zuhurunu anlattığı on beş beyitlik hamd kasidesi.
Basîrî'nin ne sağ ne hasta kalan âşığı anlatan gazeli: gül ile gonca, sevgilinin izini öpen şaire kıskanan saba rüzgârı ve akıllıları Mecnun eden aşk dersi.
Sâfî'nin (Cezerî Kasım Paşa) "sana" redifli yedi beyitlik gazeli: güneşsiz ay, taşları bile etkileyen âh, eğri zülfe uyup doğru yola varan âşık ve padişahı kul eden güzellik.
Âfitâbî'nin Şehzade Bayezid'in meclisinden uzaklaştırılınca yazdığı kasideden kalan üç beyit: kirpik oku, hedefe ulaşamayan ok ve feleğe yapılan uyarı.
Hubbî Hatun'un kayıp mesnevisinden yedi beyit: "aklı eksik" sayılan kadınlar kalıbını kendi lehine çeviren, eleştirinin eleştireni küçülteceğini söyleyen bir iç konuşma.
Tâcîzâde Sa'dî Çelebi'nin yalnız Sehî Beg'in tezkiresinde kalan matlaı: gecesi gündüzden aydınlık bir işret meclisi ve kandilini güneşten yakan kadeh.
Edip Tâcî'ye nispet edilen tek hikmetli matla: insanın tedbiri ezelî takdire uymadıkça hiçbir işin sonuca ulaşmayacağını söyleyen beyit ve Latîfî'nin yorumu.
Zeyneb Hatun'un yalnız Sehî tezkiresinde kalan iki beyitlik kıt‘ası: sevgilinin yüzü Yûsuf suresinden bir âyet, güzellik ile aşk, cefa ile sabır sonsuzca artar.
Münîrî'nin divanındaki tek tevhid kasidesi; Arapça açılışlı, Türkçe ve Farsça karışık kırk dört beyitte aklın acziyle Allah'ın kudreti ve iki matla.
II. Bayezid'in (Adlî) "bak" redifli tevhidi: baharda dirilen tabiat, namaza duran ağaçlar ve vaaz eden bülbülle Allah'ın kudretini anlatan yedi beyit.
Niyâzî'nin gözyaşını denizlerle yarıştırdığı beyit: coşkun deniz gözyaşı denizlerinde boğulur, uçsuz bucaksız deniz göze, yani bir pınara yenik düşer.
Sâhib'in dokuz beyitlik na‘tı: gölgesi olmayan Peygamber'in dünyaya Allah'ın gölgesini veren maya oluşu, levlâke hadisi, Mi‘rac gecesinin ayı ve şefaat dileği.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.