Basîrî'nin tezkirelerde en çok anılan matlaıyla açılan "gül yiter" redifli gazeli: ârife bir gül yeter sözü, kanlı gözyaşından gül ve "yarım" ile "yârüm" okuyuşları.
Münîrî'nin Selmân ve Zahîr'e nazire olarak II. Bayezid'e yazdığı kırk üç beyitlik Farsça kasidesi; içindeki gazelde Hâfız'ın bir matla‘ını ikiye bölerek kullanır.
Adlî'nin "dürüst" redifini her beyitte başka anlamda kullandığı, ünlü hattat Yâkût'u ve reyhânî yazıyı sevgilinin yanağındaki tüyle karşılaştırdığı yedi beyitlik gazeli.
Sâhib'in Ruha naibi Süleyman Efendi'ye yazdığı tarih: kadının "ni‘me'l-bedel" vekili, cemaat saflarına benzeyen imzalar ve Hz. Süleyman'ın mührüne benzetilen mühür.
Düşmana hileyi öğütleyen üç beyit, Osman Gazi'nin Eskişehir pazarında Bilecik kâfirlerinin hakkını Germiyanlıdan alıp güvenlerini kazandığı bâbın sonunda yer alır.
Redifi "düşer" fiilinin yedi ayrı anlamında dolaşan gazel: güz yapraklarından serilen ipek yaygı, gölgesinden kurtulamayan âşık, ferman ile tuğra ve suya düşen güneş.
Refîkî'nin yurdundan ve sevgiliden ayrı düşmüş âşığı gül bahçesinden uzak bir bülbüle benzettiği gazel: aynaya bakan sevgiliye uyarı ve kahrı bile pay sayan mahlas beyti.
Allah'ı ne olmadığıyla anlatan "ve lā" dizisi ve müminlerin O'nu âhirette keyfiyetsiz göreceği: Sa'dî Çelebi'nin akaid manzumesinden dokuz beyit, Arapça ve Türkçe.
Bayram sabahı sevgilinin yüzünü görüp elini öpene bir günde üç bayram düştüğünü "sa‘īd" ile "se ‘īd" cinasıyla söyleyen, Âşık Çelebi'nin hocasından aktardığı nükte.
Sırlar hazinesi olarak Peygamber, kemâlât ile “kem âlât” arasındaki cinas, yer ve göğün lisân-ı hâli ve na'tları birbirine bağlayan şefaat dileği.
Gönül gemisini okyanusa salıp varını yele veren âşık: Ehlî'nin beytinde ber-bâd, rûzgâr ve bâdâbâd kelimelerinde dolaşan ortak rüzgâr fikri.
Nigârî'nin Hz. Peygamber'in güzelliğini feleğin dönüşü, Ay, Leylâ ve Mecnun mazmunlarıyla anlattığı "Muhammeddir" redifli bir naatın matlaı.
Mustafa Vâzıh'ın Dîvânçe'deki tek Farsça gazeli: "bu da geçer" redifiyle acının, güzelliğin ve dünya gamının geçiciliği üzerine beş beyit ve aktarımı.
Harîmî'nin sîn harfli gazeli: Halîl'in ateşi ve İsa nefesi, aşk pazarındaki muhtesip, mahmil bağlayan kervan ve müridine susmayı öğütleyen şeyh.
Edâyî'nin aşk bulutundan dünyaya yağan damla ve âlem sedefindeki bulunmaz inci matlaı; nisan yağmuru inanışı ve şairi şiirin incisinden habersiz sayan Âlî'nin çelişkisi.
Kadı Burhaneddin'in mihrap ile meydanı karşılaştırdığı beyit: sofunun dileği namazdır, er kişinin arzusu meydandır; savaşçı bir sultan şairin sesi.
Müeyyedzâde Abdurrahman Çelebi'nin kazaskerken bir âlimin risalesine imza yerine yazdığı Arapça rubai; Hüsameddin'in Amasya Tarihi'nde Arap harfleriyle korunmuştur.
Kara Fazlî'nin bir meleğin ağzından şehzadelerin sünnet düğününü, ziyafeti ve ateş oyunlarını haber verip Kanuni'yi övdüğü kırk dokuz beyitlik ikinci sûriyyesi.
Basîrî'nin iki dilekle açılan gazeli: sevgiliyi görmek ve rakibi görmemek, Rum'a düşmüş Hintli ben, çaresiz hekim, dil kesilen bülbül ve kâinatı yakacak âh.
Münîrî'nin II. Bayezid'e elli yedi beyitlik bahar kasidesi; Mesih nefesli sabah yeli ve Musa'nın ateşi gibi gülle açılır, sultanı devlet bağının gül fidanı diye över.
Adlî'nin "abes" redifli gazeli; rakibi karga ve köpeğe, zahidi aydan kaçan tilkiye benzeten, derde alışmışa dermanı abes sayan beş beyit, günümüz Türkçesiyle.
Sâhib'in Hattî Mustafa Çelebi'nin yüzünde beliren ayva tüylerine düşürdüğü tarih: güzellik şehrine çekilen sur, Rum'u fetheden Çin ve Kâbe örtüsüne benzeyen sakal.
Köse Mihal kılavuzluk eder, Sakarya geçilir, Göynük ve Gül-Falanoz yöresine akın edilir; esir alınmayıp ganimetle dönülen bu akını dört beyit izler.
Karalar giymiş Frenk güzeli için yazılan gazel: zünnar düğümü, İsa'nın can veren yolu ve "Sen İstanbul şahısın, o Galata şahıdır" diye biten ünlü makta.
Sevgiliden ayrı düşeni asıl garip sayan bu ikinci Ulvî nazîresinde gülün nazı, bülbülün yalvarışı, zahidin hırkası ve âşığın haçı yan yana durur.
Kader ile kulun seçimi, fiille birlikte gelen güç, ecel ve haramın da rızık oluşu; arada şairin kendi nefsine yönelttiği öğüt. Sa'dî Çelebi'nin manzum akaidinden, Arapça ve Türkçe.
Gelibolulu Sürûrî'nin Kasımpaşa'daki mezar taşında yazılı olan ve kabrinin yanından dua ederek geçenlerin cennete imanla göçmesini dileyen beyti.
Bir aşk gazeli diliyle yazılmış na't: mihrap ve kıble olan kaşlar, secde yeri yanak, Tîn, Duhâ ve Şems surelerine gönderen yüz ve günahı âdet edinen şair.
Canını sevgilinin bir sövgüsüne değişen âşık: Ehlî'nin beytinde aşkı bir alışverişe çeviren pazarlık dili, al da sun ifadesi ve sövgünün lütuf sayılması.
Nigârî'nin şiirlerini İlahî bir bağış, müritlerinin başında taşıdığı bir misk kutusu olarak anlattığı kıt‘a ve divanına gösterilen hürmetin hikâyesi.
Mustafa Vâzıh'ın dört beyitlik "lezîz" redifli gazeli: limonla yenen yemek, İstanbullu sevgiliyle sohbet, selam gibi gelen sövgü ve zemzemlenmiş kadeh.
Harîmî'nin 'ayn harfli kısa gazeli: bülbülün güle vedası, güneşe ışık veren güzellik, sırrını saklayan dudak ve bollukta kesada uğrayan şiir incisi.
Kadı Burhaneddin'in kükremiş aslanlar ve yıldırımla doğranan koç kılıçla kurulan tuyuğu: "kağan aslan" ve "koş kılıç" gibi eski Türkçe tabirlerin izinde.
Kara Fazlî'nin 1543'ten sonra Amasya'da Şehzade Mustafa'nın divan kâtipliğine atanması üzerine yazdığı, talihinin açılışını ve şehzadeyi övdüğü otuz yedi beyitlik kaside.
Basîrî'nin yakarışla açılan gazeli: güzellik Mushaf'ında elif boy ve med kaş, gözyaşı seline set çeken kirpikler, Hızır ömrü veren nefes ve hil'ate yeğlenen keçe.
Münîrî'nin II. Bayezid'e kırk bir beyitlik kasidesi; sultanın kapısını Kâbe'ye benzetir, o kapıya bir kez erişenin defterine bin hac ve umre sevabı yazılacağını söyler.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.