Adlî'nin "muhtâc" redifli gazeli; sevgiliyi görmeyi cennete, kapısının toprağını cennet köşküne tercih eden ve dervişin padişaha muhtaçlığıyla biten beş beyit.
Sâhib'in Bursa sularını tek tek sayan manzumesi: Pınarbaşı'ndan Fındıklı'ya on üç su, fetvalı Müftü suyu, Mûsâ'nın Asâ suyu ve fındık altını kadar faydalı su.
Osman Gazi'nin Bilecik kâfirlerine neden saygı gösterdiği sorulunca "konşularumuzdur" diye verdiği cevabın ardından söylenen, komşulukla temkini birlikte öğütleyen üç beyit.
Kısa vezinli, sade dilli bir gazel: medrese kitaplarının adlarıyla oynanan ağız ve saç, gönül şehrine giren haramiler ve kokusu baş ağrıtan dünya gülü.
Refîkî'nin haraç, damga ve bac gibi vergi terimleriyle örülmüş gazeli: mum ışığını gizleyemeyen cam gönül, harap yoldan alınan haraç ve vergisiz aşk kervanı.
Kabir azabı, sorgu, mizan, havuz, cennet ve cehennem tek tek "haktır" diye onaylanır; büyük günah ve şefaat de bu bölümdedir. Sa'dî Çelebi'nin Arapça metni ve Türkçesi.
Sevgilinin yolundaki hilal biçimli izlerin nalçadan değil, o yola baş koyan âşığın kaşlarından kaldığını söyleyen, hüsn-i ta'lîlli bir Sürûrî beyti.
Kitabın son na'tı: Âdem ile Havva'dan Musa ve İsa'ya uzanan peygamberler zinciri, birinci na'ta bir yankı ve kendini kör dilenci diye anan şair.
Ehlî'nin yolda âşığı görmezden gelip göğe bakan sevgiliyi anlatan matlaı: gök ile toprak karşıtlığı ve Beyânî'nin anlamca daha sıkı görünen farklı metni.
Nigârî'nin gönül ehlini hayran bırakan sözlerin vahiy mi, mucize mi, sihir mi olduğunu sorduğu beyit; Hüsameddin'in maddesindeki son şiir alıntısı.
Mustafa Vâzıh'ın ayyaşlara çağrıyla açılan gazeli: taş yürekli sevgili, Yusuf'tan ayrı düşen Yakup'un gönlü, "ey kardeşler" hitabı ve mihraba benzeyen kaşlar.
Harîmî'nin "-yı 'ışk" redifli kısa gazeli: dünyayı batıracak aşk denizi, başı rüzgâra verilmiş âşık ve saklanamayan aşk sırrı yüzünden seçilen rüsvalık.
Kadı Burhaneddin'in sevgiliye bir sultana seslenir gibi seslendiği gazel beyti: ölünceye kadar sürecek bir aşk ve hiçbir şeyden korkmayan kükremiş aslan.
Kara Fazlî'nin, sözün ve şiirin değerini anlatıp sahte şairleri yerdikten sonra Şehzade Mustafa'yı övdüğü ve ondan himaye istediği kırk sekiz beyitlik kasidesi.
Basîrî'nin "ehli" redifli gazeli: aşk ehli olan şair, Yusuf'u görüp göğsünü döven çarşı halkı, âhın ateşinde ısınan cehennemlikler ve zülfe bel bağlayan zünnar ehli.
Münîrî'nin II. Bayezid'e kırk iki beyitlik kasidesi; sevgiliye yazılmış bir gazelle açılır, sultanı mahlası Adlî ile anarak övgüye geçer, kılıcını ve okunu över.
Adlî'nin sevgiliyi övmenin kula yakışmadığını söyleyerek açılan, yarayı ağza, temreni dile benzettiği "medh" redifli beş beyitlik gazeli, günümüz Türkçesi ve yorumuyla.
Sâhib'in I. Mahmud'un Gülhâne Köşkü'nde yüz elli adımdan bir kuşu vurmasını anlatan manzumesi: altın işlemeli tüfek ve Tahmasb Kulu Han'ın ölümüne yorulan isabet.
Bilecik tekfurunun düğün tuzağı fikri, Köse Mihal'in kızını Gül-Falanozoğlu'na verdiği düğünde doğar; dört beyit tekfurların Osman Gazi'ye karşı kurduğu tedbiri anlatır.
Her beyitte bir şeyi başka bir şeye çeviren gazel: inci diş ve lâl dudak, yarım ağız "kulum" sözüyle sultan olan âşık, İbn Sînâ'nın Kânûn'u ile kanun sazı.
Mecma'u'n-Nezâ'ir'de Refîkî, Pervâne Bey Mecmuası'nda Fakîrî adıyla geçen kısa vezinli gazel: yol toprağından taç ve sürme, sırrı ele veren cam ve iki mahlaslı son beyit.
İman kalple tasdiktir, amel ondan sayılmaz: Sa'dî Çelebi "inşallah müminim" sözünü ve saîdin şakî olabileceği meselesini de bu Arapça beyitlerde ele alır.
Latîfî'nin Sürûrî'nin Bahrü'l-maârif adlı belâgat kitabından "benzeri söylenemez" diye aktardığı, saç tuzağına düşen üveyik benzetmeli ve aidiyeti tartışmalı matla'.
Talibin Nakşibendî-Hâlidî yoluna kabulü: istihare, ism-i celâl zikri, beş letâif ve nefy ü isbat; şeyhe hitap eden altı beyitlik öğretici mesnevî.
Sevgilinin sokağından ayrılmama kararı felek ile Hakk'ın iradesine bağlanır: Ehlî'nin matlaında salmazsa ile almazsa ve Beyânî'deki kapıda ölme dileği.
Nigârî'nin doğduğu Bergüşad'ı, Hekeri ırmağını ve Karabağ'daki sevgilisini andığı gazel: gurbet acısı, Yakup telmihi ve Azerbaycan Türkçesinin sesi.
Mustafa Vâzıh'ın son beytinde Hafîd adlı bir şairi nazireye çağıran gazeli: uzun dert, Kâfirûn suresine benzeyen gözler ve "torun" kelimesiyle yapılan söz oyunu.
Harîmî'nin ikilemelerle kurulan gazeli: gönül levhasına yazılan elif boy, yola tabak tabak altın saçan gül ve gözde kap kap dolan ciğer kanı.
Kadı Burhaneddin'in cefa taşı ile cam gönlü karşılaştırdığı gazel beyti: kırılgan gönül Şiraz demirinden değildir; taş ile sırça arasında bir tezat.
Kara Fazlî'nin "nevrūz" redifli, baharın gelişini kâtip kalemiyle anlatıp Şehzade Mustafa'nın yüzünü nevruza benzettiği otuz iki beyitlik nevrûziyye kasidesi.
Basîrî'nin "eyleyen" redifli gazeli: âşığı unutup rakiple kadeh içen sevgili, gözün kadehinden ciğer kanı, parçalanan sabır cübbesi ve gönül tandırından kaynayan tufan.
Münîrî'nin II. Bayezid'e kırk beş beyitlik Türkçe kasidesi; Ahmed Paşa'ya nazire olarak yazılmış, sevgiliden sultana geçer ve gezegenleri onun hizmetinde gösterir.
Adlî'nin gül mevsimi ve kadeh meclisiyle açılıp karınca ile Süleyman telmihine uzanan "ferah" redifli beş beyitlik gazeli, günümüz Türkçesi ve yorumuyla.
Sâhib'in I. Mahmud'un Bahâriye Köşkü'nde uçan bir kuşu vurmasını kutlayan manzumesi: "sen ne kuşsun" deyimi, Rüstem'in göz delen oku ve iki mısralık çifte tarih.
Keçe yükleri arasına saklanan gaziler Çakırbınarı düğününde Bilecik'i, ardından Yarhisar'ı ve İnegöl'ü alır; tuzak kuranın tuzağa düştüğünü söyleyen dört beyit.
Sevgilinin bağ seyrine çıkışını bir padişah alayı gibi anlatan sekiz beyitlik gazel: yolu gözleyen nergis, el pençe divan duran şimşirler ve iki göz deryası.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.