Harîmî'nin bir şarap meclisinde geçen gazeli: işi altın eden gümüş kadehler, kimya sayılan meyhane toprağı, âb-ı hayatı reddeden âşık ve zülfü dağıtan taraklar.
Edâyî'nin Amasyalı Kaya Bey'in mührüne kazınmak üzere yazdığı Farsça-Arapça beyit: mühür ile mihr cinası, kaya ile taş arasındaki oyun ve taşa kazınan nakış benzetmesi.
Selîmî'nin Farsça beyti: savaş günü aşk tartışmasının kılıcın diliyle yapılması ve her işin başında lafa dalmanın çocuk işi sayılması; söz ile eylem karşıtlığı.
Kadı Burhaneddin'in Sivas'ı Şiraz'la andığı gazel beyti: sevgili şairi Sa'dî'ye çevirdiyse başkent Sivas'ı da Şiraz ülkesi yapabilir, şaşmamak gerekir.
Tâcîzâde Sa'dî Çelebi'nin Hayrü'l-ahlâm'dan Amasya bahçelerini cennete, bülbülleri saba rüzgârına benzeten Arapça kıt‘ası; Hüsameddin'in aktarımıyla.
Kara Fazlî'nin "Yā Ḥüseyn" redifli, Hz. Hüseyin'i övüp yasını bütün tabiata tutturduğu ve on iki imamın adlarıyla dua ettiği kırk beş beyitlik maktel kasidesi.
Gelibolulu Sürûrî'nin Latîfî, Kınalızâde ve Beyânî'de anılan matla‘ı: öpücüğe can veren âşığa öpücüğün canını geri vermesi ve böylece bedavaya öpülen dudak üzerine bir nükte.
Müeyyedzâde Abdurrahman Çelebi'nin sevgilinin görünmez ağzını gaybın sırlarına benzeten Farsça matla‘ı; Sehî'nin bir nüshasına göre Yavuz Sultan Selim'e sunulmuştur.
Basîrî'nin dost ile düşman arasında kalan âşığı anlatan gazeli: külhan külünden sincap kürkü, âhla aydınlanan hüzün kulübesi, vahdet meyhanesi ve Mecnun'u akıllı gösteren çılgınlık.
Sâfî'nin (Cezerî Kasım Paşa) "yerin kulağı var" atasözüyle biten beyti: güneşle ayı sevgilinin güzelliğine benzetmenin ayıp olacağı ve gök ile yer arasındaki karşıtlık.
Hubbî Hatun'un "gâzîlerün" redifli gazeli: gazileri, merhemi kendi kanı olan, Kevser'in sakisinden içen âşıklar olarak gösteren ve sofuya sitem eden beş beyit.
Münîrî'nin Hz. Ali için yazdığı sekiz beyitlik Farsça kaside; Hayber, Düldül ve Zülfikâr'ı anar, şair sonunda kendini Kanber'in kölesi sayar.
Adlî'nin "salup" redifli gazeli; ah ile gözyaşını Şebdîz ve Gülgûn adlı atlara, gözyaşını Ülker salkımına benzeten beş beyit, günümüz Türkçesi ve yorumuyla.
Sâhib'in Ali Paşa'nın havuz köşkü için yazdığı tarih: İrem bağı benzetmesini yetersiz bulan övgü, yalıya benzeyen köşk ve "Zihî pâkîze-kâşâne" tarih mısraı.
Karacahisar'ın Osman Gazi tarafından alınıp evlerinin gazilere dağıtıldığı yerde söylenen üç beyit: Hak'tan gelen nimet, yiyip yedirmek ve herkesin kısmeti.
Redifi her beyitte başka anlama geçen gazel: ilaç yerine geçen ecel şerbeti, dindar geçinen kâfir rakip, viranedeki hazine ve "Avnî âşık değilse buradan niye geçer" diyen sevgili.
Hekimlerin çare bulamadığı aşk derdi, kadehin devri ve gonca yerine geçen kanlı temren, Refîkî'nin Ahmed Paşa'nın 'aña' redifli gazeline yazdığı nazirede buluşur.
Tâcîzâde Sa'dî Çelebi'nin Arapça akaid manzumesinin girişi: hamd, kelâm ilminin övgüsü, şairin adı ve Sultan Bayezid'e övgü; Arap harfli metin ve günümüz Türkçesi.
Bütün mısraları “Var mı bir …” sorusuyla açılan, “sen gibi” redifli na't: güneş yüz, servi boy, muamma ve Peygamber'i Ferhat ve Mecnun'la karşılaştıran beyit.
Sehî'nin Mevlânâ Remzî maddesindeki gazel: ayrılığın ne âşıktan ne sevgiliden, gökten geldiğini söyleyen "-dendür" redifli beyitler ve bir nüshada kalan diken beyti.
Ehlî'nin bütün sözünün sevgilinin dudağı ile benini anlatmak olduğunu söyleyen matlaı: gonca ve la'l benzetmeleri, gönlüm gözüm sende deyimi.
Melîhî'nin kulağında tek inci küpe olan bir güzele söylediği beyit: alıcı ve Jüpiter anlamındaki Müşteri, ay yüzlü sevgili ve Süreyya'ya benzeyen inci; ardından gelen tokat.
Nigârî'nin sevgilinin gamzesini ve gözünü âşığın kanına susamış zalimler olarak anlattığı beyit: "susuyor" kelimesinin iki anlamı ve kan imgeleri.
Mustafa Vâzıh'ın Dîvânçe'de "se" harfiyle biten tek gazeli: pirelere benzetilen benler, kaymak dudak ve fıkıh terimleriyle kurulan kafiyeler.
Dört tezkirenin Kâmî'ye verdiği gazel parçası: gülü dinletemeyen bülbül, aşk destanını dinleyecek kimsenin kalmayışı ve sevgili anınca çınlayan halkalı kulak.
Harîmî'nin kopuzu dertli bir âşık gibi konuşturan gazeli: perde, kulak ve damak söz oyunları ve tezkirelerin anlattığı musikişinas şehzadenin kalemi.
Edâyî'nin korku ile ümit arasında kulluk borcunu öğütleyen beyti: tersten okununca ecir olan recâ kelimesi, kalb kelimesinin iki anlamı ve mahlası hatırlatan edâ.
Selîmî'nin Farsça gazelinden üç beyit: aşk ülkesinden haraç alan gam ordusunun padişahı, taht ve tacı talih sayan şair ve beyin, vezirin hileli sözlerine güvensizlik.
Kadı Burhaneddin'in Tokat kalesini andığı gazel beyti: kalede sunulan sabah şarabı ve safa ile sabaha erme dileği, Özkan'a göre bir zafer kutlamasının izi.
Kara Fazlî'nin Kanuni Sultan Süleyman için yazdığı, bir zafer haberiyle donanan şehri ve padişahın savaş meydanlarını anlatan "fetḥ" redifli otuz beş beyitlik medhiyesi.
Gelibolulu Sürûrî'nin, sevgiliyi bir bakışta iki görmek için gözünü bile bile şaşı yapan âşığı anlatan, şakacı ve beklenmedik bir buluşa dayanan beyti.
Müeyyedzâde Abdurrahman Çelebi'nin üç tezkirede anılan Farsça matla‘ı: herkes bahçede sevgilisiyle gezerken ayrılık köşesinde dermansız derdiyle kalan âşık.
Basîrî'nin "görünce" redifli gazeli: safranda solgun yüz, kanda gözyaşı, umudunu kesen bahçıvan, kılıcın suyuna koşan gönül ve ayı görünce söylenen deli.
Sâfî'nin (Cezerî Kasım Paşa) aya sitem eden beyti: benli sevgiliye öykünen ayın yüzündeki lekelerin bir "yüz karası" olduğunu söyleyen nükte ve hüsn-i talil örneği.
Münîrî'nin II. Bayezid'e sunduğu otuz beyitlik Farsça bayram kasidesi; her beyti "‘īd" redifiyle biter ve bayramı sultanın kapısına gelip giden bir kişi gibi anlatır.
Adlî'nin gül ile bülbül, mihrap ile haç imgelerini işlediği ve ezel meclisinde payına gam kadehinin düştüğünü söylediği yedi beyitlik gazeli, günümüz Türkçesiyle.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.