Harîmî'nin "olmadı" redifli tasavvufî gazeli: Tûr Dağı'na benzeyen gönül, mutluluk sebebi olan gam, bedduayla anılan aşksız baş ve her dervişe açılmayan dergâh.
Basîrî'nin "-eb" kafiyeli kısa gazeli: yanak ile saçtan ayrı kalınca bir olan gece ve gündüz, meşrep tevriyesi, güneş yanında doğan yıldız ve Çin hokkası göz.
Münîrî'nin "merā" redifli Farsça gazeli; günahsız sevgili öldürse de bir bakışla diriltir, âşık onun köpekleri arasına katılmayı lütuf sayar.
Adlî'nin "itmiş" redifli gazeli; hilali kaşa, aydaki lekeyi ayak tozuna bağlar, gül ile bülbül hikâyesinden sonra şairi dertle âşıkların şahı yapar.
Billur boyunda kuru su içinde ıslak ateş, baharda eşitlenen gece ile gündüz, yakut kutudaki inciler ve Çin'e gitmeye niyetli bir şair; redif "gösterir"dir.
Nigârî gönlüne mugların ayağını öpmeyi, putlara secde etmeyi yakıştırır ve bütün bunlar Allah aşkına yapıldıysa işretin helal olduğunu bir fetva diliyle söyler.
İnsanın dünyada kurduğu düzenler ve onların ardındaki niyet üzerine üç beyit, Orhan Gazi'nin getirdiği yeni âdetleri anlatan bâba önsöz olur.
Her beyitte bir şart sayan gazel: dudağı isteyenin boyu anmaması, gözyaşının söndüremediği göğüs ateşi, kıyamete dek koşan aşk atı ve meydanı yeryüzü, eyvanı gök olan meyhane.
Altı bentlik bir saki daveti, pamuk zühdü yakan ateş kadeh ve 'yakalar çâk idelüm' nakaratı: Tâcîzâde Câfer Çelebi'nin murabbaına yazılmış nazire.
Kitabın ilk münacatı: kâfir nefse esir düşmüş, pişman ve perişan şairin Allah'a yakarışı, kendine bırakılmama dileği ve mürşidi hürmetine dua.
Mustafa Vâzıh'ın sofuyla alay eden gazeli: koltuk altında iki veba yarası ve iki karpuz atasözü, fitne çeşmesi olan göz ve kimsenin kulağına küpe olmayan söz.
Harîmî'nin "-er" kafiyeli gazeli: sevgi güneşi önünde küçülen ay, sokağı yakmasından korkulan ah kıvılcımı, mum ile şarabı unutturan dudak ve kutsal tavusa benzeyen zülüf.
Basîrî'nin harf benzetmeleriyle örülü gazeli: zülfe uzun lâm, ağza kısa mim diyen mana ehli, Mutavvel ile Muhtasar tevriyesi ve yüzde buluşan güneş ile kamer.
Münîrî'nin "mā-rā" redifli Farsça gazeli; zülfe esir gönül papağanı, Halil sofrasından bir mercimek, sinek kanadına dayanamayan âşık ve tek kıvılcım.
Adlî'nin "olmış" redifli gazeli; tatlı dudaktan çıkan acı sözü, aramakla ele geçmeyen sevgiliyi ve dudağa diş bileyen şairin cüretini anlatır.
Sâhib'in sevgiliyi bir şiir kitabı gibi okuyan gazeli: kaşlar beytin iki mısraı, sevgili yedi beyitlik bir gazel, ayva tüyü onun makta beyti, peçesizliği ise kendi peçesi.
Yüzle dudak arasında kalan âşığı iki mıknatıs arasındaki iğneye benzeten gazel: kesilen sabır ipi, sevgilinin kulübesi ve tanbur gibi perde perde inleyen şair.
Orhan Gazi'nin ak börkü, Çandarlı Kara Halil'in kadılığı, yaya askerinin kuruluşu ve burma dülbend âdetinin anlatıldığı yerde söylenen, dünyanın her an değişen yüzü üzerine üç beyit.
"Senüñ" redifli bir hüsnütalil gazeli: güneş ve ay sevgilinin pazarında alıcı, suratı asık dolunay, suya baş aşağı düşen servi ve kıskançlıktan başı titreyen nergis.
Refîkî'nin âhın kara dumanını sevgiliyi gizleyen bir perdeye çevirdiği gazel: hayale götüren bel, gözyaşı dalgasında kayık olan göz ve dilsiz âşıkla ağızsız sevgili.
Dervişlik iddia eden şeriat düşmanları bâbı: aşk diye nefsânî zevk, şeriat bilmeyen Nakşî iddiacıları ve babadan kalma tekkede vakıf tahsisatı için gösterilen hırka.
Mustafa Vâzıh'ın harf oyunlarıyla örülü gazeli: cim zülüf, elif boy ve nun gözle yazılan "can" kelimesi, ateşe atılan üzerlik tohumu ve zülfün tuğrası için istenen ferman.
Harîmî'nin "âteşi" redifli gazeli: ayrılık, şarap, anlam ve özlem ateşleri; Korkut'un Kitâb fi't-tasavvuf adlı eserinde de bulunan, medrese terimleriyle örülmüş bir şiir.
Basîrî'nin ikinci yemek gazeli: kalyenin kokusunu sabah rüzgârına, salmanın yaprağını gül yaprağına benzeten ve paluzeyi sevgilinin yerine koyan şakacı bir şiir.
Münîrî'nin "-ālā" kafiyeli kısa Farsça gazeli; sevgiliye "ağzın var mı" diye soran âşık "lā lā", yani "yok, yok" cevabını alır; aynı ses her beyitte başka bir anlam taşır.
Adlî'nin yalnız T nüshasında bulunan beş beyitlik gazeli; saz öğrenmeye başlayan sevgiliyi Bûselik makamı, şahbaz ve İsa'nın mucizesi gibi hayallerle anlatır.
Sâhib'in ebced eşitlikleriyle örülmüş gazeli: kandil ile pervane 264, sinek ile fil 120, sabah ile akşam 101, dert ile hicran 208, kavga ile barış 128; hepsi "birdir".
"Ahmed meşrebiyim" diyen şair belayı yoldaş edinir; kaderin okları şifa balına, cefa safaya döner ve dört unsur içinde ağır basan şey hevâ olur.
İznik'in 731 (1331) yılında Orhan'a teslim edilmesinden sonra Ebkülos bahçesine gelen Rum kadınlarını anlatan ve onların gazilerle evlendirilişini söyleyen on bir beyitlik mesnevi.
Âşığın kendi gönlüne seslendiği kısa vezinli gazel: vefasız sevgiliye sabrı ve aşkı göstermek, feryadı bırakmamak ve beş parasız dilenciye yâr olmayan güzel.
Mehtapsız gecede kara zülfün içinden yanağa giden yol, insanlık bekleyen gözbebeği ve sellerle yarılan toprak; Necâtî zemininde yazılmış bir nazire.
Dünyadan, ahiret zevkinden ve Leylâ'dan geçen âşık, halkın kınamasını göze alan melâmet ve “lâ” deyip “illâ”dan geçen zâhid üzerine bir tevriye.
Mustafa Vâzıh'ın çarşı güzellerini anlatan gazeli: şiveli bir bezirgân oğlu, âşıkları tıraş etmeye hazır diş çekici berber güzeli ve kaş kemeri karşısında tükenen takat.
Harîmî'nin "-ını" redifli gazeli: imanı şeytandan sakınır gibi korunan sevgili, güneş tutulması sanılan zülüf, dükkân açan bahar ve divanı tezhip eden altın kadeh.
Basîrî'nin "sana" redifli gazeli: sevgilinin şerefine "dolu sana" diye kaldırılan kan kadehi, karşısına çıkamayan güneş, Mecnun gibi çöle düşen âşık ve ceylan göz.
Münîrî'nin seherde gaybdan gelen bir "merhaba" ile açılan Farsça gazeli; âşık gam orucunu bitirecek bayram hilalini sevgilinin kaşında arar.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.