Karasi'de hutbe ve sikke Orhan adına olur, Karasioğlu Bursa'da vebadan ölür, il Süleyman Paşa'ya verilir; üç beyit velilerle dolan yeni ülkeyi anlatır.
Doğan'ın berceste saydığı semender beytini taşıyan gazel: Musa gibi öldüren kirpik, ateşte yaşayan semender, vaadi bile eziyet olan sevgili ve maksadını unutmayan Avnî.
Arş bülbülü sanılıp tavuk kadar uçan zahit, renksiz bir ses gibi inleyiş ve havai fişek gibi âh; Refîkî'nin Şâmî zeminine yazdığı ikinci nazire.
Hem bekleyen hem bakan gözler: kendini Kıtmîr'e benzeten şairin Peygamber, dört halife, iki imam ve şeyhi Mustafa İsmet hürmetine ettiği dua.
Mustafa Vâzıh'ın "maşallah" redifli gazeli: nazar değmesin diye söylenen sözle sevgilinin dudağı, yanağı, yürüyüşü ve bin âşığı bıçaktan geçiren hançeri tek tek övülür.
Harîmî'nin "gibi" redifli gazeli: kana susamış gamze, buhurdan gibi yanan bağır, tuzaktaki yem tanesine benzeyen ben ve zülüf akşamında mum yanağa pervane olan âşık.
Basîrî'nin "eyledün" redifli sitem gazeli: üst üste açılan yaralar, ben gibi kara talih yıldızı, gül gibi yırtılan sabır yakası ve güneşin adını alan yanak.
Münîrî'nin Hâfız'a nazire sayılan Farsça gazeli; kaş âşıklara kıbleyi gösterir, cevapsız kalan öpücük isteğini gönül "sükût rızadır" diye yorumlar.
Adlî'nin "dirîġ" (esirgemek) redifli yedi beyitlik gazeli; sevgiliden bir ben tanesini ister, maktada ise ehl-i fenâdan hazineyi esirgememeyi öğütler.
Sâhib'in "budur" redifli gazeli: kadehi "yürüten" saki, aynada kendine âşık olacak sevgili, zahide örnek gösterilen pîr-i muğan ve ümitsizlikle düşen şairin "yetiş" çağrısı.
Satranç ve tavla diliyle kurulan aşk gazeli: kişe giren maksat şahı, vezir olan aşk, hayretin şeşderi, Ferhat'ın sanatı, pir nefesi ve irşat rütbesi.
Orhan Gazi'nin İnegöl yöresindeki dervişi ziyaret ettiği, dervişin kavak ağacını saray kapısına dikip Orhan'a ve nesline dua ettiği bâbda duanın gücü üzerine üç beyit.
Divandaki tek muhammes: yedi bendin her biri "Göñül eyvây göñül vây göñül eyvây göñül" nakaratıyla biten, âşığın kendi gönlüne yakınarak seslendiği bir ağıt.
Refîkî'nin Kemalpaşazâde zeminine nazîresi: yırtık göğüsten yer buğusu gibi yükselen duman, göğe nahıl çiçekleri diken felek, gözdeki yol tozu ve panzehir olan vuslat.
Yalnız kâmil şeyhe caiz olan rabıta, mal ve evladı gönülde tutana yöneltilen karşı soru ve Sühreverdî'den Câmî'ye uzanan manzum bir kaynak listesi.
Mustafa Vâzıh'ın Necm suresi telmihiyle açılan gazeli: benler üstünde besmeleye benzeyen kaş, gece aynaya bakma inancı ve "yarına Allah kerimdir" diye biten meclis daveti.
Harîmî'nin "gibi" redifli gazeli: zülfe uzanan tarak, gözyaşı incisini besleyen sedef, mumuna pervane olan âşık ve yanak tahtasında vezire dönen piyade ben.
Münîrî'nin sevgilinin yüzünü bir yazı levhası, benini ilahî kalemin noktası, ayva tüylerini güzelliğin mecmuası olarak gördüğü Farsça gazeli.
Basîrî'nin tezkirelerin aktardığı matlaıyla açılan gazeli: yanak bahçesinde açmış iki nergis göz, dikende bile gül bitmeyen virane gönül ve Tatar miski kokan zülüf.
Adlî'nin yedi beyitlik gazeli; güneşi sevgilinin yüzüyle yarıştırır, gece bekçisinden Arapça bir duayla kurtuluş diler ve gam köşesinde itikâfa çekilir.
Sâhib'in "-âredür" redifli gazeli: güneşle yanmış yıldız gibi ben, beşik gibi sallanan gönül, yokluk meyhanesinde üzüm suyu olan varlık ve fanustaki mum gibi görünen hayal.
Vaiz cehennemle korkutur; âşık ise ölçüyü değiştirir ve sevgiliyle bulunulan her yeri cennet sayar, lütfunu göstermek için cevrini arttıran bir Allah'tan söz eder.
Süleyman Paşa Aydıncık'tan salla Rumeli yakasına geçer, Çimbini ve Ayaşolonya'yı alır; ganimetle dolan elleri ve altın ibrikleri anlatan üç beyit bu geçişe aittir.
Saçları kazınmış bir güzel için yazıldığı anlaşılan gazel: fitile ihtiyacı olmayan güneş kandili, saçından haber alınamayan sevgili ve can kurban etmeden girilmeyen cennet.
Asmadan önceki aşk sarhoşluğu, terkiye asılmayı onur sayan av ve sokağın çer çöpüne değişilen atlas, aynı Kemalpaşazâde zeminine yazılmış ikinci nazirede.
Rabıta bâbının ortasındaki tek beyit: velîlerin kapısına demir bağla bağlanan murâbıt mürîd ve Hakk'a yakınlığın en büyük rüknü olarak rabıta.
Mustafa Vâzıh'ın olumsuz emirlerle örülü gazeli: doğuştan sürmeli göz, gözyaşı denizine sarkıtılan iskandil, buz üstünde kayan çocuk ve bene öykünen biber tanesine beddua.
Harîmî'nin "eglencesi" redifli gazeli: perişan canın oyalandığı zülüf, sırrı anlatılamayan ağız, ok ve yay oynayan Moğol-Çin gözü ve cennete yönelen can kuşu.
Basîrî'nin kazasker Zeyrekoğlu'na yazdığı ilk kıt'a: kaside sunan şaire câize yerine lütuf ve vaat veren hamiyi tek bir mısrada iğneleyen kısa bir hiciv.
Münîrî'nin meyhane hayalleriyle örülü Farsça gazeli; göz bebeği içki meclisinde arkadaştır, kaybolan gönül sevgilinin fıstık ağzında sessizce saklanır.
Adlî'nin "yok" redifli beş beyitlik gazeli; şekersiz papağan, oksuz kalan kuş, sabahsız ayrılık gecesi ve saltanatında tacı ile kemeri olmayan âşık.
Sâhib'in "hep birdür" redifli kayıtsızlık gazeli: rintlere küfür ile İslâm, testi ile kadeh, tane ile tuzak, şeker ile zehir ve şöhret ile adsızlık hep birdir.
Şirvan, Karabağ ve Bağdat'ı bir beyitte buluşturan gazel: Şirvanlı sâkî, Bağdatlı Rûhî'nin şarabı, evtâd rütbesi ve Mecnun ile Ferhat'ı geride bırakan gönül.
Süleyman Paşa'nın Orhan'dan Rumeli'ye adam istediği, Karasi'deki göçer Arap evlerinin geçirildiği ve Tekirdağ, Odgönlek ile Hayrabolu'ya yönelindiği bâbda Süleyman adına dayanan dört beyit.
Ana nüshada bulunmayan, Pervâne Bey Mecmuası'ndan gelen gazel: dünya bahçesini dolaşıp bir serviye bağlanan gönül kuşu, Meriç gibi taşan gönül ve uyandırılan nergis gözlü sevgili.
Bir mecmuada Kemalpaşazâde'ye nazire, öbüründe Refîkî'nin zemini sayılan gazel: başkasıyla içilen şarabın haramlığı, eğri bakanın lam olan boyu, Mısır ve Şam makamları.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.