Kara Fazlî'nin sevgilinin güzelliğini Mushaf, besmele ve dua diliyle övdüğü, Arapça mısralı altı bentlik müseddesi: yetim inci, Hıtay misk ve "nem" harf oyunu.
Münîrî'nin "gül" redifli yedi beyitlik Farsça gazeli; gül Musa'nın ateşi gibi parlar, gonca bülbülün dilekçesini sunar, gül bahar ordusunun başkomutanıdır, kuru diken bile gül verir.
Adlî'nin beş beyitlik gazeli; gamın elinden kurtulmak isteyen yaka, gözü kâfir sevgililere karşı dua, aşk çölü ve dünyaya şah olmak için güzellik şahına kulluk.
Lafız ile ma‘nâ, müstesnâ ile illâ, zamir ile mercî: Arapça dilbilgisinin terimleriyle örülen gazelde kaşlar tuğranın hançeresi, zülüfler zülfesidir.
"Güzel oldur ki turdugı oturdugı yaraşıkdur" beytini taşıyan gazel: iç kafiye, iki renkli "gül-i ra‘nâ"nın iki yüzlülüğü, saç zinciri ve Zâtî'nin tekrarladığı bir mısra.
Hâ bölümünü açan gazel: Musa'nın "Rabbi erinî" isteği, Fettâh ve miftâh kelimeleriyle açılan perde, meyhane kapısındaki pir ve şarapla silinen Emevî düşünceler.
Cömertlik üzerine üç beyit: Murad, oğlu Mehmed'e Dulkadıroğlu'nun kızını almak için Amasya'dan Hızır Ağa'nın hatununu Elbistan'a gönderir, düğünü Edirne'de yapar.
Münîrî'nin redifsiz Farsça gazeli; atlı Türk güzeli cana kasteder, göz kanlı yaşla yüz sayfasına cetvel çeker, şair dudak ve ağız düşüncesiyle latif ve nazik bir şiir söyler.
Kara Fazlî'nin, Şehzade Mustafa'nın veziri Sun'ullah Beg'in genç yaşta ölen oğlu Mahmud için 955 (1548) yılında yazdığı, "ḥayf" nakaratlı dokuz bentlik müseddes mersiye.
Adlî'nin altı beyitlik gazeli; inci dişler ve mercan dudak, "bir dost, bir post" diyerek yurdunu bırakan Çin miski ve sevgilinin saçına dolaşan gönül.
Sevgiliyi bağrına çeken keten gömlek vuslatın lezzetiyle keten helvasına döner; sırmaya dönen iplikler, ağzı sulanan hokka ve öpücükte şeftaliye dönen çene.
"Yaslanur" redifli gazel: eşiğe yaslanan can, dize baş koyan âşık, koluna yaslanan sevgilinin gümüş kemerdeki şemsesi, yayına yaslanıp uyuyan okçu göz ve Arş'ın melekleri.
Her beyti "kadeh" ile biten gazelde kadeh konuşur: âşığa yurt olarak dağları gösterir, veliler gibi korkusuz dolaşır; takva ehline ise meyhane kapalıdır.
Dünyayı bir satranç tahtasına benzeten, Âşıkî mahlaslı sekiz beyit; yazar hemen önce II. Murad'ın oğlunu evlendirdiğini, âkıbetinin hayırlı olduğunu söyler.
Kara Fazlî'nin yalnız ilk bendi ile iki mısraı kalan müseddesi: Özkat'ın Yunus Emre'nin "bana seni gerek seni" ilahisine benzettiği, terazi ve Yusuf imgeli bir aşk şiiri.
Münîrî'nin redifsiz Farsça gazeli; zülfün düğümüne tutsak gönül kurtulamaz, çocuk tatlıya düştüğü için tatlı can sevgilinin yoluna konur, bülbülsüz gül olmaz.
Adlî'nin beş beyitlik bahar gazeli; gül bahçesinde kurulan meclis, para saçar gibi yaprak döken çiçekler, saf şarap, çiğ tanesi ve boynu bükük menekşe.
Tüy bitti, süs bitti: "bitmek" fiilinin hem yetişmek hem sona ermek anlamına dayanan, ilk mısraını sonda aynen tekrarlayan ve tezdeki Türkçe gazelleri kapatan şiir.
Öznesi söylenmeyen "bırakmazlar" redifiyle kurulmuş bir saray gazeli: yüzü görülmeyen padişah, helvaya konamayan sinek ve âşığa bırakılmayan son yudum.
Sevgilinin yüzünden perdeyi sabah kaldırır; gözüyle sarhoş edip yanağıyla ayıltan güzel, kadeh tutan lale ve şairin "subh" virdi bu sabah gazelinde buluşur.
II. Murad'ın ölümü ve Fatih devrinin başlangıcını haber veren "Devr-i Sultân Muhammed" başlığından sonra Mehmed'i çağıran ve Karamanoğullarını yeren yedi beyit.
Münîrî'nin redifsiz Farsça gazeli; seher yeli kavuşma müjdesi getirir, gam eski bir dosttur, hayal gönül evine yerleşince gönül yola düşer, sevgilinin kapısı cennetten iyidir.
Kara Fazlî'nin, "Āferīn iy iftiḫār-ı Āl-i 'Os̱mān āferīn" nakaratıyla Şehzade Mustafa'yı adaleti, cömertliği ve dört halifeye benzerliğiyle övdüğü yedi bentlik muaşşeri.
Adlî'nin beş beyitlik gazeli; hocaya anlaşılmaz bir kitap olarak anlatılan aşk, ney, çeng ve rebaptan kurulan bir gam meclisi ve terk edilmesi öğütlenen harap mülk.
Peygamber'i övmeye girişen şair önce gönlünü riyadan, sözünü söz hırsızlığından, yanılmadan ve yanlıştan arındırmalıdır: divanın başlarında duran iki beyitlik kıt‘a.
Saç sevdasına tutulan gönle merhamet isteyen gazel: Musa'nın yed-i beyzâsına benzeyen beyaz kollar, yanakta yeldâ gecesi, başında sevda taşıyan lale ve umursamaz mum.
"Kadeh" redifli ikinci gazel: kadehi inkâr eden vaiz, kerametini bekleyen sofu, bileşik cehaletini kadehte görecek hoca ve tılsımları açan sırrın şairde oluşu.
II. Murad'ın ölümünün on üç gün gizlendiği, Fatih'in Edirne'ye gelip tahta oturduğu ve Karamanoğlu'nun Akşehir'in alınmasından sonra tövbe edip kızını verdiği bâbda yedi beyit.
Münîrî'nin "nīz hem" redifli Farsça gazeli; gönlünü ve canını feda eden âşığa halk da canan da düşman olur, ciğerde temren kalır, talih de felek de onu sevgiliden uzak düşürür.
Kara Fazlî'nin Şehzade Mustafa için yazdığı üç bentlik terkib-bend mersiye: feleğe sitem, şehzadeye övgü ve ağıt; Gül ü Bülbül nüshasının hemen ardında kayıtlı.
Adlî'nin beş beyitlik gazeli; rüyada görülen cennet, aşk hamuruyla yoğrulan âşıklar, muhtesibe karşı aşkın şeriatı ve gönül ülkesini fetheden aşk atlıları.
Mürekkeple kararmış kalem bir kara köledir: tahrîr, kitâbet ve kat‘ kelimeleri aynı mısrada hem kalemin ucunu kesmeyi hem de bedelle azat sözleşmesini anlatır.
Bir göz açıp kapayıncaya kadar gönül avlayan sevgili: kayan yıldızları meleklerin saçtığı altına çeviren hüsn-i ta'lil, bekleyişin ateşi ve kılları kucaklayan gözbebeği.
Ay yüzlüye tutulmuş bir âşık olarak sabah: yakasını yırtan şafak, yalancı ve doğru sabah ayrımı ve gün ışığından önce gelen Ahmed-i Muhtâr'ın nuru.
Fethedilen İstanbul'un sürgünle şenlendirildiği, konan kiranın halkı kaçırdığı ve Fatih'in cami, medrese ve darüşşifa yaptırdığı bâbda adil han üzerine beş beyit.
Kara Fazlî'nin ilk efendisi Şehzade Mehmed'in 950 (1543) yılındaki ölümüne yazdığı yedi bentlik terkib-bend mersiyesi: Rahmân sûresi telmihi, kâinata yas çağrısı ve dua.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.