Derûnî-i Sânî'nin Şehzade Selim'in kapısında yazdığı sitemli muhammes bendi: gönül şehri yıkılan dervişin dünyayı hırslı muhatabına bağışlaması ve şairin kovuluşu.
Şikârî'nin Âşık Çelebi'de kalan matla ve makta beyti: taneye değil bilgine meyleden gönül ve eli beyitlerle dolu, keşkülle cerre çıkmış dilenciye benzeyen şair.
Kâmî'nin kayıp Yûsuf u Züleyhâ mesnevisinin Âşık Çelebi'nin kaydettiği ilk beyti: Allah'ın adıyla açılan ve her mektubun başına aşkın başlığını yazan kalem.
Ahdî'nin Zeyrekzâde Ânî'ye verdiği "olam gibi" redifli gazel: Kur'an falında çıkan Duhân suresi, falcının gördüğü lâm harfi ve zülfün kemendinde biten bir sevda.
Harîmî mahlaslı Şehzade Korkut'un Dîvânçe'sini açan gazel: dönüp gelen aşk ateşi, denize atılan şöhret defteri ve sırrını saklayamayan sarhoş âşığın melâmet yolu.
Mütenebbî'nin Seyfüddevle'ye yazdığı Cîmiyye kasidesinden, Hüsameddin'in Amasya'daki Ziyâre'ye bağladığı "biz Semendû'yu ziyaret ettik" beytini içeren beş beyit.
Kemalpaşazâde'nin Osmanlı tarihindeki Farsça Amasya övgüsü: Nil'den üstün bir cennet, Selsebil'e benzeyen ırmak, felek gibi dönen dolaplar ve verimli Merzifon ovası.
Âzerî'nin ateş mahlasıyla övündüğü kıta: dünyanın temeli onun özüdür, cihan onun nuruyla aydınlanır; Âbî ile yaptığı mahlas atışmasının ilk yarısı.
Âbî'nin, ateş mahlaslı dostu Âzerî'ye su mahlasıyla verdiği cevap: ateş ne kadar keskin olsa da suyla söner, yıldırım bile suya düşünce çakmaz olur.
Çeşmî'nin Hüsameddin'de kalan kıtası: iki gözün durmadan ağladığı, son mısraında "Figânî göklere yükseldi gitdi" diyerek idam edilen şairi anan bir ağıt.
Edâyî'nin Şehzade Mustafa'ya sunduğu ve onu divan kâtipliğine taşıyan kasidenin matlaı: sevgilinin dudağındaki ben, gönül lalesinin kadehindeki hasret yarası olur.
Kara Müftîzâde Mustafa Vâzıh'ın Dîvânçe'sini açan gazel: talihten şikâyet, cetvelli kâğıda benzeyen göğüs kemikleri ve ışığı karanlık olan bir baht yıldızı.
Selîmî'nin fetihlerini sıraladığı Farsça gazeli: İstanbul'dan İran'a, Mısır'dan Hindistan'a uzanan zafer haritası, satranç ve sikke imgeleriyle sultan-şair portresi.
Kadı Burhaneddin'in Amasya'yı yağma örneği olarak andığı gazel beyti: sevgilinin gece gelen hayali, âşığın canında Amasya gibi bir yağma olarak dilenir.
Latîfî'nin Hızrî'nin en seçkin sözü saydığı matla: gözyaşları içindeki sararmış yüzün suya düşmüş bir güz yaprağına benzetilmesi ve gül ile hazan karşıtlığı.
Mecdî'nin Ahmedî'nin İskendernâme'sinden naklettiği beyit: insanın nereden gelip nereye döneceği ve bu dünyaya gelişinin amacı üzerine öğüt veren bir soru.
Muhlisî mahlaslı Şehzade Mustafa'nın Kınalızâde tezkiresindeki "gibi" redifli gazeli: güneş ve su gibi alçalarak yücelme öğüdü, İsa'nın iğnesi ve damla ile deniz.
Zârî'nin Latîfî'de kalan matlaı: saf şarap olmadıkça eli ayağı tutmayan, sarhoş olmadıkça aklı başına gelmeyen rindin tersine çevrilmiş mantığı ve ayak-kadeh tevriyesi.
Cenânî'nin tezkirelerde kalan matlaı: fırsat elverirken bu devri hoş geçirmeye, bugünü yarına bırakmamaya çağıran ve "devrânı" ile "devr ânı" cinasına dayanan beyit.
Gelibolulu Sürûrî'nin, Şehzade Mustafa'ya hoca olduğu için kendisini kınayan Gubârî'ye yazdığı manzum cevap: Amasya'daki şehzade hocalığının şairin kendi ağzından savunması.
Müeyyedzâde Abdurrahman Çelebi'nin (Hâtemî) Amasya sancakbeyi Şehzade Ahmed'den gelen bir mektuba cevap olarak yazdığı, mektubu harf harf öven altı beyitlik gazeli.
Kara Fazlî'nin divanını açan, aklın Allah'ın zatını kavramaktan aciz oluşunu serçe, binici ve kervan benzetmeleriyle anlatan on yedi beyitlik tevhid kasidesi.
Basîrî'nin Türkçe şiirlerinin başındaki gazel: Mecnun gibi ceylanlarla dost olan âşık, onun feryadıyla inleyen dağlar ve yüzü örten zülfün getirdiği kara gün.
Cezerî Kasım Paşa'nın (Sâfî) divanını açan, Hz. Hüseyin'e yazılmış otuz bir beyitlik kaside: övgü, bütün tabiatın Kerbelâ için tuttuğu yas ve şefaat dileği.
Âfitâbî'nin Âşık Çelebi'nin Çerâğ adlı gence tutkusuyla andığı sekiz beyitlik gazeli: perişan ile peri-tarak cinası, kıl bel ve güneşin ay yüzlüyü araması.
Hubbî Hatun'un kayıp Cemşîd ü Hurşîd mesnevisinin girişinden Âşık Çelebi'nin sakladığı on beyit: ölüm, kalıcı eser isteği ve kendini dişil sıfatlarla anan bir kadın şair.
Tâcîzâde Sa'dî Çelebi'nin dört tezkirede tekrarlanan matlaı: dünyada gönül olmasaydı, olsa bile her güzele meyletmeseydi diyen sade ve ustalıklı bir beyit.
Edip Tâcî'nin tezkirelerde en çok anılan matlaı ve Latîfî'nin sakladığı ikinci beyit: karanlık gece, yılan gibi zülüfler ve âşığı yakan gül ile lale.
Zeyneb Hatun'un tezkirelerin hepsinde yer alan "it" redifli gazeli: Şeyhî'ye nazire, münâcât beyti, Hızır ve İskender telmihi ve tartışılan "merdâne" maktaı.
Münîrî'nin divanını açan, Türkçe ve Farsça karışık kırk dokuz beyitlik tevhid ve münâcât mesnevisi; dört unsur, on iki imam ve bağışlanma dileği.
Adlî mahlaslı II. Bayezid'in divanını açan, "yaraşur" redifli on bir beyitlik münâcâtı; kulluk, havf u recâ ve mahlasla kurulan adalet nüktesi.
Niyâzî'nin matla beyti: dün âşıkların gönlünü alan ay yüzlü sevgili ve onu anmadığı için gücenen şair; "hâtır" kelimesinin iki deyimdeki oyunu.
Sâhib'in şarap meclisiyle açılan na‘tı: zühd aklının azarı, şefaat ihtiyacı, gölgesiz beden ve sineksiz elbise rivayetleri, âyet parçalarıyla örülmüş bir övgü.
Derdini sevgiliye duyurmanın yolunu arayan âşık: Süleyman'a sesini ulaştıramayan karınca, meclisteki ağlayan mum ve ayrılık yarasını gösteren yırtık yaka.
Yalnız Sehî Beg'in kaydettiği, II. Murad'ın sohbet sırasında irticalen söylediği matla: çengin çalındığı, raksçının oynadığı ve çardağın sarsıldığı bir meclis anı.
Manzum bir ilmihal: Allah'ın zâtı ve sıfatları, kader karşısında teslimiyet ve ahirette rü'yetullah üzerine otuz iki beyitlik öğretici bir mesnevî.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.