Riyâzî'ye göre başka bir Ümîdî'nin adıyla dolaşan ama Merzifonlu Receb Ümîdî'ye ait meşhur gazel: kirpik oku, kaş yayı, gece rüyaları ve sevgilinin Kâbe'si.
Amasyalı hattat Emnî'nin Kâdirî tarikatına girdikten sonra Abdülkâdir-i Geylânî için yazdığı güfte: her mısrada yinelenen ad ve şairin kendine öğüdü.
Eşref Abdurrahman Efendi'nin dünyayı bir bahçeye benzeten iki beyti: ne baharı ne hazanı memnun eden zaman bahçıvanı ve gönül kuşunu ürküten eziyet oku.
İnepazarlızâde İsmâil Hakkı'nın Müzekkiretü'l-Evkâf risalesindeki Arapça kıt‘a: aidiyeti belirsiz, Peygamber'e ya da Sultan Abdülmecid'e yöneltilmiş bir övgü.
Lâdikli Edîb'in Peygamber övgüsü şiirlerinden bugüne kalan iki beyit: yokluğun yıkamadığı şeriat binası ve aklın açamadığı tılsımlı hazine kapısı.
Yeğenzâde Âsım Bey'in Fatîn tezkiresinde kalan tek gazeli: güzelliğin gül bahçesi, Cem meclisi, Hoten miski, çözülmüş düğmeler ve boynu ipli Mecnun.
Merzifonlu Hayâtî'nin Latîfî'de kalan matlaı: sevgili gül bahçesine gelirse yakasını yırtan gonca ve feryada başlayan gül, gülzâr ile gül zâr cinası.
Bâkî'nin Merzifon Cönkü'ne giren gazelinin matlaı: kanlı gözyaşlarını sevgilinin ayağının tozuna cevher gibi saçmak isteyen âşık; metin, aktarım ve yorum.
Çelebi Mehmed'e atfedilen tek gazel: dünya düşman olsa bile Allah'tan yardım isteyen, dört halifeyi anan ve düşmandan yüz çevirmemeyi öğütleyen beş beyit.
Rüşdî mahlaslı sadrazam Şirvânîzâde Mehmed Rüşdü Paşa'nın Fatîn tezkiresinde kalan tek gazeli: kavuşma ile ayrılığın, yer ile göğün coşku içinde bir görünmesi.
Hilmî Dede'nin dünyaya bağlanmanın amacını soran öğretici gazeli: bir iki günlük misafirlik, çeşme ve köprü yaptırmayan servet, cânâna verilecek can.
Gazi Hıfzî'nin hüzünlü sevgiliye seslenen gazeli: batmayan güneş gibi yüz, gözbebeğinin yüzde ben oluşu ve şairin kendine şiir söylemeyi öğütlemesi.
Eyüb Sabrî'nin aşkın elinden aldıklarını tek tek sayan gazeli: kırılan takva şişesi, Mecnun'un çölü, gündüzü kalmayan âşık ve sabrı tükenen Sabrî.
Hicâbî'nin 1230'da tekkesini ziyaret eden Seyyid Gâlib Mehmed Paşa'ya sunduğu tarih kıt'ası: isim ve müsemmâ, Hallâc ile Îsâ'nın yükselişi ve paşanın adından çıkan tarih.
Sirâcî'nin Şehzade Mustafa için yazdığı "yansun" redifli mütekerrir muhammes: padişahın pişmanlığı dileği ve Osmanoğullarının başına gelmemiş bir musibet.
Hayâlî-i Gülşenî'nin Şehzade Mustafa'nın ağzından yazdığı yirmi bentlik mersiye: "Ne yapayım, bana kıydın, devletli sultanım" nakaratı, elif ve devlet söz oyunları.
Kâdirî'nin Şehzade Mustafa mersiyesi: müsemmen başlayıp murabba süren on bir bent, bütün varlıkların yası, Hasbî'nin mersiyesiyle ortak bent ve Kerbelâ benzetmesi.
Selîmî'nin Şehzade Mustafa için yazdığı yedi bentlik murabba: "şehzadelerin şahini" nakaratı, Karaman'da tabut, hüma kuşu ve padişah yolunda kurban edilen can.
Mu'înî'nin Şehzade Mustafa için yazdığı yetmiş yedi beyitlik terkib-i bend: sahte mektuplar, beyaz giysili şehzadenin otağa yürüyüşü, "dirîğ" redifli ağıt ve tarih beyti.
Hasbî'nin Şehzade Mustafa mersiyesi: "Âh Sultân Mustafâ eyvâh Sultân Mustafâ" nakaratlı yedi bent, evrenin yası, Kâdirî ile ortak bent ve Kur'an telmihleri.
Nisâyî'nin Şehzade Mustafa için yazdığı ilk mersiye: "Ey şefkatsiz şah" nakaratıyla padişaha sitem, zehirli kadeh, Hallâc-ı Mansûr telmihi ve iki Mustafa.
Sâmî'nin Şehzade Mustafa için yazdığı yedi bentlik muaşşer: "Mustafa ne oldu, ne yaptın ey padişahım" nakaratı, Muhibbî mahlasına sitem ve şehzadenin suçsuzluğu.
Müdâmî'nin Şehzade Mustafa mersiyesi: "şaha itaat etti, başını ve canını feda etti" nakaratıyla yedi bent, Yusuf, Eyüp ve Yakub telmihleri, annenin yası.
Edirneli Nazmî'nin Şehzade Mustafa için yazdığı elli beyitlik terkib-i bend: zaman ve rüzgâr cinası, sitemsiz bir yas ve Bayezid ile Selim'e uzun ömür dileyen dua.
Bursalı Rahmî'nin Şehzade Mustafa için yazdığı beş bentlik terkib-i bend: dünyanın geçiciliği, iple mühürlenen hazine, Kerbelâ benzetmesi ve padişaha duayla biten son bent.
Fünûnî'nin Şehzade Mustafa mersiyesi: feleğe sitem, "zen-i mekkâr" tevriyesi, Karaman'a yürüyüşten otaktaki boğuşmaya ölüm sahnesi ve padişaha seslenen son bent.
Senâyî'nin Kınalızâde'de kalan iki beyti: remil noktalarıyla gaibi bilen müneccimin bile iz bulamadığı dudak ve başı kesilse de sevgiliyi anmayı bırakmayan aşk ehli.
Zamânî'nin Âşık Çelebi'de kalan iki beyti: zülüf zincirine ve çene kuyusuna düşen gönül, rakipleri peşinde gezdiren âşığı segban sanan bakışlar ve şairin mesleğiyle yaptığı şaka.
Nakkaş Şahkulu'nun Penâhî mahlasıyla söylediği Farsça beyit: efsanevi ressam Mânî'yi küçümseyen, kendini anlamların yüzünü açan asıl Mânî sayan bir ressam övünmesi.
Melîhî'nin Latîfî'de kalan üç beyitlik gazel parçası: gönlün gözü lanetlemesi, sevgilinin yüzünü Nur ve Duhan surelerine bağlayan mushaf benzetmesi ve tezkirelerdeki farklar.
Nigârî'nin Merzifon'dan sürgüne giderken arabada yazdığı "ne ‘aceb" redifli gazel: gelmeyen kurtarıcıya sitem, peygamber kıssaları ve sonda bir tövbe.
Gelibolulu Mustafa Âlî'nin Amasya sancakbeyi iken yazdığı yedi bentlik müseddes: kendini şahine benzeten bir şairin yakınmaları ve Amasya'yı feyz kaynağı sayan nakarat.
Nelmî'nin hocazâdesine tutulduğu günlerde irticalen yazdığı "etdim seni" redifli gazel: sevgilinin güzelliğini kendi aşkının eseri sayan bir âşığın sesi.
Merzifonlu Zeyniyye şeyhi Abdürrahîm-i Rûmî'nin bugüne kalan tek beyti: bilerek ve bilmeyerek işlenen hatalardan Allah'a yönelen sade bir tövbe sözü ve tezat sanatı.
Makâmî'nin Şehzade Ahmed'in Amasya sarayında Mihrî Hatun'a gönderdiği gazel: güneş ve ay hazinesi, nişancı zülüf, mihr kelimesiyle Mihrî adına yapılan oyun ve cevabı.
Sinoplu Seyfî'nin üç tezkirede kalan "kaşın" redifli gazeli: yay gibi gerilen kaş, kirpik okları ve bir göze tutulduğu için iki büklüm olan kaşın nükteli tasviri.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.